2.4. Urządzenia łączności

W programie odwzorowano dwa podstawowe rodzaje urządzeń łączności wykorzystywanych podczas prowadzenia ruchu kolejowego (rys. 2.4.1.):

  • telefoniczną łączność ruchową,
  • radiołączność pociągową.

Rys. 2.4.1. Urządzenia łączności

2.4.1. Telefoniczna łączność ruchowa

2.4.1.1. Przeznaczenie i zasady obsługi telefonicznej łączności ruchowej

Telefoniczna łączność ruchowa przeznaczona jest do porozumiewania się z sąsiednimi posterunkami zapowiadawczymi, posterunkami dróżników przejazdowych oraz posterunkami technicznymi w obrębie własnego posterunku zapowiadawczego w celu uzgadniania i przekazywania informacji o ruchu pociągów.

Po lewej stronie zakładki znajduje się fragment manipulatora centralki dyspozycyjnej typu KTE, służącej do nawiązywania i odbierania połączeń. Wybór abonenta odbywa się przez wciśnięcie przyporządkowanego mu przycisku i sygnalizowany jest zaświeceniem się lampki kontrolnej nad tym przyciskiem. Spośród przycisków funkcyjnych, znajdujących się na dole manipulatora, używany jest przycisk PD (przycisk dzwonienia), służący do wywoływania wybranego abonenta. Pozostałe przyciski funkcyjne (PMT, PRP, PN, PO) są nieczynne.

Rozmowa polega na wybieraniu gotowych wzorów telefonogramów odpowiednimi przyciskami telefonogramów wraz z określeniem numeru pociągu, godziny, numeru toru lub powodu - informacje te wprowadzane są do pól znajdujących się nad przyciskami telefonogramów. Pole numer ma postać listy rozwijanej, zawierającej ostatnio używane numery lub numery pociągów znajdujących się w obrębie posterunku i przyległych szlaków. W przypadku jazd lokomotyw luzem, pociągów gospodarczych, roboczych, z towarami wysokiego ryzyka (TWR), z przekroczoną skrajnią itp. istnieje możliwość uzupełnienia numeru o odpowiednią informację o rodzaju pociągu - służy do tego rozwijana lista obok pola numer, pozwalająca na wybór jednego z kilku najczęściej używanych opisów lub wprowadzenie własnego (pozycja inne..., rys. 2.4.2.). Pole godz. może być wypełniane ręcznie lub automatycznie - w celu włączenia automatycznego uzupełniania tego pola należy zaznaczyć pole Uzupełnianie pola godziny w oknie Ustawienia (funkcja przydatna w przypadku prowadzenia ruchu na podstawie TZP, gdy konieczne jest częste podawanie godzin w telefonogramach). Dwukrotne kliknięcie w puste pole godz. spowoduje wprowadzenie do niego aktualnej godziny.


Rys. 2.4.2. Okno wprowadzania własnego opisu

UWAGA!
Do pola numer nie należy wprowadzać określeń rodzaju pociągu, takich jak "EX", "TLK", "luzem" itp. Wymagane przy zapowiadaniu określenia należy wybierać przy pomocy listy rozwijanej znajdującej się obok tego pola.

Treść rozmowy, a także wszystkich uprzednio wykonanych rozmów pokazywana jest w oknie rozmowy powyżej przycisków telefonogramów. Aby usunąć zawartość lub część zawartości okna rozmowy, należy wybrać polecenie Wyczyść okno rozmowy telefonu... z menu Narzędzia.

2.4.1.1.1. Nawiązywanie i odbieranie połączeń, prowadzenie rozmowy

Aby nawiązać połączenie, należy wcisnąć przycisk wybranego łącza telefonicznego - zaświeca się wówczas lampka kontrolna tego łącza - a następnie wcisnąć przycisk PD, znajdujący się w prawym dolnym rogu manipulatora. Po zgłoszeniu się pracownika drugiego posterunku należy podać nazwę własnego posterunku oraz swoje nazwisko używając przycisku Słucham (po użyciu tego przycisku jego funkcja zostanie zmieniona na Koniec), a następnie kontynuować rozmowę wybierając odpowiednie telefonogramy. Nazwiska pracowników innych posterunków wybierane są w sposób losowy, a ewentualne zbieżności nie są zamierzone.

UWAGA!
W przypadku łączy strażnicowych (a także stacyjno-ruchowych, jeżeli łączą więcej niż dwóch abonentów) przy nawiązywaniu połączenia należy poprzez odpowiedni sposób wciskania przycisku PD nadać właściwy sygnał dzwonkowy lub znak wywoławczy, będący kombinacją krótkich i długich dźwięków (rozdz. 2.4.1.3.1.). Dla pozostałych rodzajów łączy sposób wciskania przycisku PD nie ma znaczenia.

Żądanie połączenia sygnalizowane jest miganiem lampki kontrolnej danego łącza oraz sygnałem akustycznym (jeżeli w danym momencie prowadzona jest rozmowa na innym łączu - tylko miganiem lampki kontrolnej). Aby odebrać połączenie, należy wcisnąć przycisk danego łącza - lampka kontrolna łącza przejdzie wówczas w światło ciągłe - a następnie zgłosić się, używając przycisku Słucham (po użyciu tego przycisku jego funkcja zostanie zmieniona na Koniec). Możliwe jest także nawiązanie lub odebranie połączenia na innym łączu i odebranie danego połączenia w późniejszym czasie. Nie jest możliwe połączenie z wieloma abonentami jednocześnie (przy próbie takiego połączenia lampki kontrolne wybranych łączy zaczną migać i włączony zostanie sygnał akustyczny).

Po użyciu przycisku wybranego telefonogramu (z wyjątkiem przycisków Słucham, Przyjąłem i Koniec) wyświetlane jest okno dialogowe, w którym należy potwierdzić poprawność treści telefonogramu (istnieje możliwość wyłączenia tej funkcji poprzez odznaczenie pola Potwierdzanie treści telefonogramu w oknie dialogowym w oknie Ustawienia - wówczas telefonogram wysyłany będzie natychmiast po użyciu przycisku). Treść odebranych telefonogramów, z wyjątkiem telefonogramu żądania pozwolenia należy powtarzać lub potwierdzać, używając przycisku Przyjąłem (istnieje możliwość wyłączenia powtarzania treści telefonogramów poprzez zaznaczenie pola Bez powtarzania telefonogramów w oknie Ustawienia).

Jeżeli po powtórzeniu telefonogramu nie podaje się bezpośrednio po tym żadnego telefonogramu, należy wypowiedzieć słowo "Koniec" używając przycisku Koniec. Jeżeli pracownik drugiego posterunku również nie podaje bezpośrednio po tym żadnego telefonogramu, także wypowiada słowo "Koniec", co oznacza zakończenie rozmowy (istnieje możliwość wyłączenia używania słowa "Koniec" poprzez zaznaczenie pola Bez używania słowa "Koniec" w oknie Ustawienia). Po zakończeniu rozmowy należy ponownie wcisnąć przycisk łącza w celu rozłączenia się - wówczas lampka kontrolna łącza zgaśnie.

2.4.1.1.2. Rodzaje łączy telefonicznych

W programie odwzorowano trzy rodzaje łączy telefonicznych, prowadzonych między różnymi rodzajami posterunków i spełniających różne funkcje:

  • zapowiadawcze (tfpc) - służące do zapowiadania ruchu pociągów między sąsiednimi posterunkami zapowiadawczymi,
  • strażnicowe (tfsn) - służące do powiadamiania dróżników przejazdowych na danym szlaku o odjeździe pociągów,
  • stacyjno-ruchowe (tfst) - służące do prowadzenia rozmów pomiędzy zainteresowanymi posterunkami technicznymi w obrębie własnego posterunku zapowiadawczego.

Schemat przedstawiający układ łączy telefonicznych znaleźć można w dokumentacji dla symulatora danego posterunku ruchu (Specyfika posterunku ruchu).

W kolejnych podrozdziałach przedstawiono opis korzystania z poszczególnych rodzajów łączy telefonicznych w programie wraz z najważniejszymi zasadami zapowiadania pociągów i prowadzenia ruchu kolejowego. Szczegółowe informacje na temat zapowiadania pociągów i prowadzenia ruchu kolejowego znaleźć można w instrukcji Ir-1, dostępnej na stronie www.plk-sa.pl .

2.4.1.2. Łącza zapowiadawcze

Łącza zapowiadawcze prowadzone są bezpośrednio pomiędzy sąsiednimi posterunkami zapowiadawczymi i służą do zapowiadania ruchu pociągów oraz przekazywania innych informacji związanych z ruchem pociągów (zgłaszanie odjazdu pociągu, żądanie i danie pozwolenia przy prowadzeniu ruchu dwukierunkowego, zamykanie i otwieranie torów szlakowych itp.).

2.4.1.2.1. Prowadzenie ruchu na szlaku z półsamoczynną blokadą liniową

Na szlakach z półsamoczynną blokadą liniową ruch pociągów prowadzi się zasadniczo na podstawie obsługi i wskazań urządzeń blokady liniowej (zakładka Pulpit nastawczy - rozdz. 2.3.3.) - jej zablokowanie jest potwierdzeniem wyjazdu pociągu na szlak, a zwolnienie potwierdzeniem przyjazdu pociągu do sąsiedniego posterunku zapowiadawczego.

Na szlaku jednotorowym oraz przy prowadzeniu ruchu dwukierunkowego po torze szlaku dwutorowego obowiązuje ponadto telefoniczne żądanie i danie pozwolenia na wyjazd pociągu (także wtedy, gdy pozwolenie przez blokadę liniową przekazane zostało wcześniej i blokada znajduje się w stanie umożliwiającym wyprawienie pociągu). Telefoniczne żądanie pozwolenia powinno być nadane nie wcześniej, niż 5 minut przed zamierzonym wyprawieniem pociągu.

Jeżeli wystąpi usterka urządzeń uniemożliwiająca normalną obsługę blokady liniowej, należy wprowadzić telefoniczne zapowiadanie pociągów (rozdz. 2.4.1.2.4.).

2.4.1.2.1.1. Żądanie i danie pozwolenia

Aby zażądać pozwolenia na wyjazd pociągu, należy nawiązać połączenie, a następnie - wprowadzając numer pociągu, i opcjonalnie numer toru (dla szlaku dwutorowego domyślnie zakładane jest, że żądanie pozwolenia dotyczy toru prawego) - użyć przycisku Żądanie poz. ("Czy droga dla pociągu <numer> jest wolna?"). W przypadku jazdy lokomotywy luzem, pociągu gospodarczego, roboczego, z towarami wysokiego ryzyka (TWR), z przekroczoną skrajnią itp. należy przy żądaniu pozwolenia wybrać dodatkowo odpowiedni opis rodzaju pociągu z listy rozwijanej znajdującej się obok pola numer. Sąsiedni posterunek odpowie na żądanie udzielając pozwolenia ("Dla pociągu <numer> droga jest wolna.") lub odmawiając ("Stój pociąg <numer>.") wraz z podaniem przyczyny odmowy (numer pociągu zajmującego tor). W przypadku odmowy należy powtórzyć żądanie pozwolenia po ustaniu przyczyny jego odmowy. Dla blokady dwukierunkowej, po udzieleniu pozwolenia drogą telefoniczną sąsiedni posterunek przekazuje pozwolenie przez urządzenia blokady liniowej, o ile pozwolenie takie nie zostało przekazane wcześniej (zakładka Pulpit nastawczy - rozdz. 2.3.3.).

Aby udzielić pozwolenia na wyjazd pociągu z sąsiedniego posterunku gdy posterunek ten zażądał pozwolenia, należy - po uprzednim wprowadzeniu numeru pociągu - użyć przycisku Danie poz. ("Dla pociągu <numer> droga jest wolna."). Numer pociągu powinien zostać wprowadzony do pola numer automatycznie po zażądaniu pozwolenia przez sąsiedni posterunek. Jeżeli danie pozwolenia w danym momencie nie jest możliwe (np. inny pociąg o wyższym priorytecie ma zostać wyprawiony w przeciwnym kierunku), należy użyć przycisku Stój ("Stój pociąg <numer>."), pamiętając o udzieleniu pozwolenia w późniejszym czasie. Dla blokady dwukierunkowej, po udzieleniu pozwolenia drogą telefoniczną należy przekazać pozwolenie przez urządzenia blokady liniowej, o ile pozwolenie takie nie zostało przekazane wcześniej (zakładka Pulpit nastawczy - rozdz. 2.3.3.).

2.4.1.2.1.2. Wyprawienie pociągu

Wyprawienie pociągu na szlak wymaga odpowiedniej obsługi blokady liniowej zależnie od jej rodzaju - pamiętać należy zwłaszcza o awaryjnej obsłudze blokady w przypadku jazdy na sygnał zastępczy lub rozkaz pisemny (zakładka Pulpit nastawczy - rozdz. 2.3.3.).

Jeżeli wcześniej nie zażądano pozwolenia na wyprawienie pociągu (prowadzony jest ruch jednokierunkowy po torze szlaku dwutorowego), należy powiadomić sąsiedni posterunek o numerze wyprawionego pociągu. W tym celu należy nawiązać połączenie, a następnie - wprowadzając numer pociągu - użyć przycisku Odjazd ("Pociąg <numer> odjechał."). W powiadomieniu nie jest wymagane podanie godziny odjazdu. W przypadku jazdy lokomotywy luzem, pociągu gospodarczego, roboczego, z towarami wysokiego ryzyka (TWR), z przekroczoną skrajnią itp. należy przy podaniu informacji o numerze wybrać dodatkowo odpowiedni opis rodzaju pociągu z listy rozwijanej znajdującej się obok pola numer.

2.4.1.2.1.3. Przyjazd pociągu

Przyjęcie pociągu ze szlaku wymaga odpowiedniej obsługi blokady liniowej zależnie od jej rodzaju - pamiętać należy zwłaszcza o awaryjnej obsłudze blokady w przypadku jazdy na sygnał zastępczy lub rozkaz pisemny (zakładka Pulpit nastawczy - rozdz. 2.3.3.).

2.4.1.2.1.4. Zatrzymanie pociągu

Jeżeli zażądano pozwolenia wprowadzając nieprawidłowy numer pociągu, zrezygnowano z jazdy po otrzymaniu pozwolenia od sąsiedniego posterunku lub po powiadomieniu tego posterunku o odjeździe, bądź lub wycofano pociąg z toru szlakowego, należy użyć przycisku Zatrzymany ("Pociąg <numer> jest zatrzymany."). W przypadku ruchu dwukierunkowego, zgłoszenie zatrzymania pociągu unieważnia wcześniej otrzymane pozwolenie - późniejsze wyprawienie tego pociągu wymaga ponownego zażądania i otrzymania pozwolenia.

Jeżeli włączono kierunek blokady liniowej typu Eap, ale nie wyświetlono jeszcze sygnału zezwalającego na semaforze wyjazdowym, należy obsłużyć urządzenia blokady liniowej w celu odwołania włączenia kierunku (zakładka Pulpit nastawczy - rozdz. 2.3.3.2.3.). Jeżeli rezygnacja z jazdy nastąpiła już po wyświetleniu sygnału zezwalającego na semaforze wyjazdowym (niezależnie od rodzaju półsamoczynnej blokady liniowej), konieczne jest wprowadzenie telefonicznego zapowiadania pociągów (rozdz. 2.4.1.2.4.) z uwagi na brak możliwości doprowadzenia urządzeń blokady liniowej do stanu zasadniczego do czasu przejazdu kolejnego pociągu w tym samym kierunku, który wyprawić należy na sygnał zastępczy lub rozkaz pisemny.

Jeżeli zajdzie konieczność zatrzymania pociągu wyprawianego przez sąsiedni posterunek, któremu wcześniej udzielono pozwolenia, należy użyć przycisku Zatrzymać, wprowadzając uprzednio numer danego pociągu ("Zatrzymać pociąg <numer>."). Sąsiedni posterunek potwierdzi zatrzymanie pociągu lub poinformuje, że pociąg ten został już wyprawiony. Jeżeli pociąg został już wyprawiony, w razie grożącego niebezpieczeństwa istnieje możliwość jego awaryjnego zatrzymania na szlaku poprzez nadanie sygnału "ALARM" przy pomocy urządzeń radiołączności pociągowej (rozdz. 2.4.2.2.).

2.4.1.2.1.5. Prowadzenie ruchu na szlaku z posterunkiem odstępowym

Posterunek odstępowy włączony jest w symulatorze do łącza zapowiadawczego, a rozmowy prowadzone mogą być wspólnie pomiędzy posterunkami zapowiadawczymi i posterunkiem odstępowym. Aktualnie nie jest przewidziane wywołanie samego posterunku odstępowego lub samego posterunku zapowiadawczego przez użytkownika przy pomocy znaków wywoławczych - wysyłany telefonogram, zależnie od rodzaju, interpretowany będzie przez posterunek odstępowy lub zapowiadawczy.

Przy prowadzeniu ruchu na szlaku z posterunkiem odstępowym telefonogramy odjazdu i przyjazdu wymieniane są pomiędzy posterunkiem zapowiadawczym a posterunkiem odstępowym. W przypadku prowadzenia ruchu dwukierunkowego po torze szlaku dwutorowego telefonogramy żądania i dania pozwolenia wymieniane są pomiędzy posterunkami zapowiadawczymi, z wyjątkiem jazd manewrowych poza granicę przetaczania (rozdz. 2.4.1.2.8.), na którą pozwolenia udziela posterunek odstępowy.

Jeżeli przy prowadzeniu ruchu dwukierunkowego po torze szlaku dwutorowego wyprawiono pociąg i otrzymano potwierdzenie przejazdu tego pociągu od posterunku odstępowego, a zamierzane jest wyprawienie następnego pociągu, przed zażądaniem pozwolenia na wyprawienie następnego pociągu należy telefonicznie potwierdzić przejazd poprzedniego pociągu przez posterunek odstępowy wraz z podaniem godziny przejazdu poprzez użycie przycisku Przyjazd ("Pociąg <numer> przejechał przez posterunek odstępowy <nazwa> o godzinie <godz.>."). Wysłanie takiego telefonogramu możliwe jest tylko wtedy, gdy wyprawiony wcześniej pociąg o określonym numerze przejechał przez posterunek odstępowy - w pozostałych przypadkach przycisk Przyjazd odpowiada za telefonogram potwierdzenia przyjazd pociągu do własnego posterunku zapowiadawczego. Ponadto, przed zażądaniem pozwolenia, gdy ostatni pociąg przyjechał w przeciwnym kierunku, należy potwierdzić przyjazd tego pociągu zgodnie z rozdz. 2.4.1.2.3..

UWAGA!
W symulatorze nie przewidziano konsultowania z personelem posterunku odstępowego jazd do kilometra i z powrotem przez posterunek odstępowy. W sytuacji takiej posterunek odstępowy nie będzie zamykał przejazdu i nie będzie podawał ręcznych sygnałów zezwalających na jazdę za semafor odstępowy - możliwe jest jedynie polecenie obsadzie pojazdu trakcyjnego jazdy manewrowej poza semafor odstępowy przez użytkownika (zakładka Podgląd sytuacji w terenie - rozdz. 2.2.4.).
2.4.1.2.2. Prowadzenie ruchu na szlaku z samoczynną blokadą liniową

Na szlakach z samoczynną blokadą liniową prowadzenie ruchu pociągów nie wymaga obsługi urządzeń blokady, nie licząc zmiany kierunku ruchu (zakładka Pulpit nastawczy - rozdz. 2.3.3.3.1.). Szlak podzielony jest na odstępy blokowe osłaniane samoczynnymi semaforami odstępowymi. Sygnały na semaforach odstępowych ukazują się samoczynnie na podstawie stanu zajętości odstępów blokowych. Możliwość wyświetlenia sygnału zezwalającego na semaforze wyjazdowym uzależniona jest od ustawionego kierunku oraz zajętości pierwszego odstępu blokowego.

Na szlaku jednotorowym oraz przy prowadzeniu ruchu dwukierunkowego po torze szlaku dwutorowego obowiązuje telefoniczne żądanie i danie pozwolenia na wyjazd pociągu (także wtedy, gdy pozwolenie przez blokadę liniową przekazane zostało wcześniej i blokada znajduje się w stanie umożliwiającym wyprawienie pociągu). Telefoniczne żądanie pozwolenia powinno być nadane nie wcześniej, niż 5 minut przed zamierzonym wyprawieniem pociągu.

Jeżeli wskutek usterki dwa pierwsze odstępy stale wykazują zajętość, trzy lub więcej semaforów odstępowych działa nienależycie bądź z innego powodu nie można prowadzić ruchu na podstawie samoczynnej blokady liniowej, należy wprowadzić telefoniczne zapowiadanie pociągów (rozdz. 2.4.1.2.4.). Wprowadzenie telefonicznego zapowiadania pociągów na szlaku z samoczynną blokadą liniową jest w programie równoznaczne z wprowadzeniem ruchu w odstępie posterunków zapowiadawczych - należy wówczas wydawać pociągom wyprawianym po danym torze rozkazy pisemne "S" unieważniające wskazania semaforów odstępowych (zakładka Podgląd sytuacji w terenie - rozdz. 2.2.6.2.).

2.4.1.2.2.1. Żądanie i danie pozwolenia

Aby zażądać pozwolenia na wyjazd pociągu, należy nawiązać połączenie, a następnie - wprowadzając numer pociągu, i opcjonalnie numer toru (dla szlaku dwutorowego domyślnie zakładane jest, że żądanie pozwolenia dotyczy toru prawego) - użyć przycisku Żądanie poz. ("Czy droga dla pociągu <numer> jest wolna?"). Ponadto, przed zażądaniem pozwolenia, gdy ostatni pociąg przyjechał w przeciwnym kierunku, należy potwierdzić przyjazd tego pociągu zgodnie z rozdz. 2.4.1.2.3. W przypadku jazdy lokomotywy luzem, pociągu gospodarczego, roboczego, z towarami wysokiego ryzyka (TWR), z przekroczoną skrajnią itp. należy przy żądaniu pozwolenia wybrać dodatkowo odpowiedni opis rodzaju pociągu z listy rozwijanej znajdującej się obok pola numer. Sąsiedni posterunek odpowie na żądanie udzielając pozwolenia ("Dla pociągu <numer> droga jest wolna.") lub odmawiając ("Stój pociąg <numer>.") wraz z podaniem przyczyny odmowy (numer pociągu zajmującego tor). W przypadku odmowy należy powtórzyć żądanie pozwolenia po ustaniu przyczyny jego odmowy. Dla blokady dwukierunkowej, po udzieleniu pozwolenia drogą telefoniczną sąsiedni posterunek daje pozwolenie na ustawienie kierunku ruchu blokady liniowej, o ile właściwy kierunek blokady nie został ustawiony wcześniej (zakładka Pulpit nastawczy - rozdz. 2.3.3.).

Aby udzielić pozwolenia na wyjazd pociągu z sąsiedniego posterunku gdy posterunek ten zażądał pozwolenia, należy - po uprzednim wprowadzeniu numeru pociągu - użyć przycisku Danie poz. ("Dla pociągu <numer> droga jest wolna."). Numer pociągu powinien zostać wprowadzony do pola numer automatycznie po zażądaniu pozwolenia przez sąsiedni posterunek. Jeżeli danie pozwolenia w danym momencie nie jest możliwe (np. inny pociąg o wyższym priorytecie ma zostać wyprawiony w przeciwnym kierunku), należy użyć przycisku Stój ("Stój pociąg <numer>."), pamiętając o udzieleniu pozwolenia w późniejszym czasie. Dla blokady dwukierunkowej, po udzieleniu pozwolenia drogą telefoniczną należy dać pozwolenie na ustawienie kierunku ruchu blokady liniowej, o ile właściwy kierunek blokady nie został ustawiony wcześniej (zakładka Pulpit nastawczy - rozdz. 2.3.3.).

2.4.1.2.2.2. Powiadomienie o odjeździe pociągu

Jeżeli wcześniej nie zażądano pozwolenia na wyprawienie pociągu (prowadzony jest ruch jednokierunkowy po torze szlaku dwutorowego), należy powiadomić sąsiedni posterunek o numerze wyprawionego pociągu. W tym celu należy nawiązać połączenie, a następnie - wprowadzając numer pociągu - użyć przycisku Odjazd ("Pociąg <numer> odjechał."). W powiadomieniu nie jest wymagane podanie godziny odjazdu. W przypadku jazdy lokomotywy luzem, pociągu gospodarczego, roboczego, z towarami wysokiego ryzyka (TWR), z przekroczoną skrajnią itp. należy przy podaniu informacji o numerze wybrać dodatkowo odpowiedni opis rodzaju pociągu z listy rozwijanej znajdującej się obok pola numer.

2.4.1.2.2.3. Zatrzymanie pociągu

Jeżeli zażądano pozwolenia wprowadzając nieprawidłowy numer pociągu, zrezygnowano z jazdy po otrzymaniu pozwolenia od sąsiedniego posterunku lub po powiadomieniu tego posterunku o odjeździe, bądź lub wycofano pociąg z toru szlakowego, należy użyć przycisku Zatrzymany ("Pociąg <numer> jest zatrzymany."). W przypadku ruchu dwukierunkowego, zgłoszenie zatrzymania pociągu unieważnia wcześniej otrzymane pozwolenie - późniejsze wyprawienie tego pociągu wymaga ponownego zażądania i otrzymania pozwolenia. Rezygnacja z jazdy po wyświetleniu sygnału zezwalającego na semaforze wyjazdowym nie powoduje przeszkód w działaniu samoczynnej blokady liniowej.

Jeżeli zajdzie konieczność zatrzymania pociągu wyprawianego przez sąsiedni posterunek, któremu wcześniej udzielono pozwolenia, należy użyć przycisku Zatrzymać, wprowadzając uprzednio numer danego pociągu ("Zatrzymać pociąg <numer>."). Sąsiedni posterunek potwierdzi zatrzymanie pociągu lub poinformuje, że pociąg ten został już wyprawiony. Jeżeli pociąg został już wyprawiony, w razie grożącego niebezpieczeństwa istnieje możliwość jego awaryjnego zatrzymania na szlaku poprzez nadanie sygnału "ALARM" przy pomocy urządzeń radiołączności pociągowej (rozdz. 2.4.2.2.).

2.4.1.2.3. Prowadzenie ruchu dwukierunkowego po torze na szlaku dwutorowym

Ruch dwukierunkowy po torze szlaku dwutorowego prowadzony jest na zasadach analogicznych jak dla szlaku jednotorowego. Ruch dwukierunkowy może być prowadzony po torze szlaku dwutorowego w dwóch przypadkach:

  • przy zamknięciu drugiego toru szlakowego,
  • przy czynnym drugim torze szlakowym (np. wyprzedzanie pociągów na szlaku).

Jeżeli dany szlak wyposażony jest w dwukierunkową blokadę liniową, wprowadzenie ruchu dwukierunkowego nie wymaga podawania sąsiedniemu posterunkowi zapowiadawczemu telefonogramów o wprowadzeniu i odwołaniu ruchu dwukierunkowego. W przeciwnym wypadku należy wprowadzić ruch dwukierunkowy telefonogramem, a po ustaniu jego przyczyny odwołać go.

Jeżeli szlak podzielony jest na odstępy blokowe a ostatni pociąg jechał w przeciwnym kierunku ruchu, przed zażądaniem pozwolenia na wyprawienie pociągu należy telefonicznie potwierdzić przyjazd poprzedniego pociągu wraz z podaniem godziny przyjazdu poprzez użycie przycisku Przyjazd ("Pociąg <numer> przyjechał o godzinie <godz.>."). Potwierdzenie to należy stosować bez względu na to, ile czasu upłynęło od przyjazdu tego pociągu.

Przy żądaniu pozwolenia na wyprawienie pociągu po torze lewym szlaku dwutorowego należy oprócz numeru wprowadzić właściwy numer toru. W telefonogramach numer ten automatycznie zastąpiony zostanie określeniem "lewy" (np. "Czy droga dla pociągu <numer> po torze lewym jest wolna?").

Wyprawianie i przyjmowanie pociągów jadących w kierunku przeciwnym do zasadniczego wymaga obsługi przycisków NO oraz NP na pulpicie nastawczym (zakładka Pulpit nastawczy - rozdz. 2.3.2.1.7.).

2.4.1.2.3.1. Wprowadzanie i odwoływanie ruchu dwukierunkowego

Wprowadzenie ruchu dwukierunkowego poprzez nadanie telefonogramu wymagane jest, gdy szlak nie jest wyposażony w blokadę liniową przystosowaną do takiego ruchu. Jeżeli posterunek nie zarządza danym torem szlakowym (tor lewy), żąda wprowadzenia ruchu dwukierunkowego od drugiego posterunku zapowiadawczego. Wprowadzenie lub żądanie wprowadzenia następuje poprzez użycie przycisku Ruch dwukierunkowy z określeniem numeru toru, a opcjonalnie numeru ostatniego wyprawionego pociągu oraz godziny jego wyprawienia (tylko dla wprowadzenia). Zależnie od sytuacji, nadawany jest jeden z telefonogramów:

a) gdy drugi z torów szlakowych został zamknięty:

"Od <posterunek> do <posterunek> wprowadzam/wprowadzić ruch jednotorowy dwukierunkowy po torze <tor>, po którym ostatni pociąg <numer> odjechał o godzinie <godz.>."

b) przy czynnych obu torach szlakowych:

"Przy czynnych obu torach wprowadzam/wprowadzić od <posterunek> do <posterunek> ruch dwukierunkowy po torze <tor>, po którym ostatni pociąg <numer> odjechał o godzinie <godz.>."

W przypadku żądania wprowadzenia, ruch dwukierunkowy wprowadzony zostanie telefonogramem nadanym przez sąsiedni posterunek zapowiadawczy. Odwołanie ruchu dwukierunkowego, względnie żądanie odwołania następuje podobnie, poprzez użycie przycisku Odwołaj, znajdującego się po prawej stronie przycisku Ruch dwukierunkowy. Zależnie od sytuacji, nadawany jest jeden z telefonogramów:

a) gdy wprowadzono ruch jednotorowy dwukierunkowy:

"Przywracam/przywrócić ruch dwutorowy od <posterunek> do <posterunek> od godziny <godz.>."

b) gdy wprowadzono ruch dwukierunkowy przy czynnych obu torach:

"Przywracam/przywrócić ruch jednokierunkowy po torze numer <tor> od <posterunek> do <posterunek> o godzinie <godz.>."
2.4.1.2.4. Telefoniczne zapowiadanie pociągów

Telefoniczne zapowiadanie pociągów na danym szlaku stosowane jest m.in. w następujących przypadkach:

a) bez wprowadzania osobnym telefonogramem

b) po wprowadzeniu telefonogramem ("Wprowadzam telefoniczne zapowiadanie pociągów ...")

  • gdy na semaforze wyjazdowym na szlak z półsamoczynną blokadą liniową nie można nastawić sygnału zezwalającego na jazdę,
  • gdy pociąg wyprawiany jest na szlak z półsamoczynną blokadą liniową po drodze przebiegu, dla której nie można nastawić sygnału zezwalającego na semaforze wyjazdowym,
  • gdy dwa pierwsze odstępy samoczynnej blokady liniowej wskutek usterki stale wykazują zajętość lub gdy trzy lub więcej samoczynnych semaforów odstępowych działa nienależycie,
  • gdy blokada liniowa działa nieprawidłowo lub nie może być obsługiwana.

Przy telefonicznym zapowiadaniu pociągów podstawą do prowadzenia ruchu pociągów są telefonogramy zapowiadawcze, a urządzenia blokady liniowej obsługuje się pomocniczo, o ile jest to możliwe. Telefoniczne zgłoszenie odjazdu jest wówczas potwierdzeniem odjazdu pociągu, a telefoniczne zgłoszenie przyjazdu potwierdzeniem przyjazdu pociągu. Telefonogramy zapowiadawcze należy nadawać przed obsłużeniem blokady liniowej.

UWAGA!
Brak obsłużenia blokady liniowej w krótkim czasie po nadaniu telefonogramu podczas telefonicznego zapowiadania pociągów może skutkować wyprawieniem pociągu przez sąsiedni posterunek zapowiadawczy z pominięciem obsługi blokady liniowej (bez ustawienia właściwego kierunku ruchu i zablokowania bloku początkowego lub bez oczekiwania na zwolnienie blokady).

Na szlaku dwutorowym, gdy po danym torze obowiązuje ruch jednokierunkowy, telefoniczne zapowiadanie pociągów obejmuje następujące telefonogramy zapowiadawcze:

  • oznajmienie odjazdu pociągu,
  • potwierdzenie przyjazdu pociągu.

Na szlaku jednotorowym, a także w przypadku prowadzenia ruchu dwukierunkowego na torze szlaku dwutorowego telefoniczne zapowiadanie pociągów obejmuje następujące telefonogramy zapowiadawcze:

  • żądanie pozwolenia na wyprawienie pociągu,
  • danie pozwolenia na wyprawienie pociągu,
  • oznajmienie odjazdu pociągu,
  • potwierdzenie przyjazdu pociągu.

Oznajmienie odjazdu pociągu należy nadać poprzez użycie przycisku Odjazd niezwłocznie po odjeździe pociągu. W telefonogramie należy podać godzinę odjazdu pociągu ("Pociąg <numer> odjechał o godzinie <godz.>.").

Potwierdzenie przyjazdu pociągu należy nadać poprzez użycie przycisku Przyjazd, gdy pociąg przyjechał wraz z sygnałem końca pociągu oraz został osłonięty sygnałem "Stój" na semaforze wjazdowym (jeżeli wjazd odbył się na sygnał zastępczy - gdy wygasło światło sygnału zastępczego). W telefonogramie należy określić godzinę przyjazdu pociągu ("Pociąg <numer> przyjechał o godzinie <godz.>.").

Żądanie i danie pozwolenia w przypadku prowadzenia ruchu dwukierunkowego na danym torze dokonywane jest analogicznie jak przy prowadzeniu ruchu w oparciu o blokadę liniową (rozdz. 2.4.1.2.1.).

2.4.1.2.4.1. Wprowadzanie i odwoływanie telefonicznego zapowiadania pociągów

Aby wprowadzić telefoniczne zapowiadanie pociągów poprzez nadanie telefonogramu (przypadki określone w punkcie b), należy użyć przycisku Zapowiadanie tel. ("Wprowadzam telefoniczne zapowiadanie pociągów ..."). W przypadku szlaku dwutorowego należy podać numer toru, na którym wprowadzane ma być telefoniczne zapowiadanie pociągów. Dodatkowo podany może być powód wprowadzenia telefonicznego zapowiadania pociągów, jednak program ignoruje jego treść. W programie nie ma możliwości wprowadzania telefonicznego zapowiadania pociągów tylko dla jednego kierunku ruchu po danym torze.

Aby odwołać wprowadzone telefonogramem telefoniczne zapowiadanie pociągów, należy użyć przycisku Odwołaj ("Odwołuję telefoniczne zapowiadanie pociągów ..."), znajdującego się po prawej stronie przycisku Zapowiadanie tel. W przypadku szlaku dwutorowego należy podać numer toru, na którym odwołane ma być telefoniczne zapowiadanie pociągów.

UWAGA!
W programie wprowadzenie lub odwołanie telefonicznego zapowiadania pociągów dokonywane może być tylko przez użytkownika. Sąsiedni posterunek może zgłosić nieprawidłowe działanie blokady liniowej - wówczas użytkownik powinien ustalić, czy jest to skutkiem jej niewłaściwej obsługi czy usterki, i w razie potrzeby wprowadzić telefoniczne zapowiadanie pociągów.
2.4.1.2.5. Wstrzymanie wyprawiania

Wstrzymanie wyprawiania stosowane jest w sytuacji, gdy z jakiegokolwiek powodu (np. brak wolnych torów stacyjnych) nie jest możliwe przyjmowanie kolejnych pociągów ze szlaku dwutorowego.

Aby wstrzymać wyprawianie z tylnego posterunku zapowiadawczego, należy nawiązać połączenie z tym posterunkiem i użyć przycisku Wstrzymanie wypr. Wyświetlone zostanie okno dialogowe, w którym należy określić szczegóły wstrzymania wyprawiania (rys. 2.4.3.).


Rys. 2.4.3. Okno wstrzymania wyprawiania

Dostępne są następujące możliwości:

  • wstrzymanie wyprawiania wszystkich pociągów,
  • wstrzymanie wyprawiania pociągów po wybranym torze szlakowym (wówczas wyprawiane będą po sąsiednim),
  • wstrzymanie wyprawiania pociągów, które dalej jadą w określonym kierunku,
  • wstrzymanie wyprawiania pociągów kończących bieg,
  • wstrzymanie wyprawiania pociągów towarowych,
  • niektóre kombinacje powyższych.

Po kliknięciu przycisku OK zostanie nadany właściwy telefonogram ("Nie wyprawiać pociągów ... aż do odwołania.").

Wstrzymanie wyprawiania obowiązywać będzie do odwołania. Jeżeli przed użyciem przycisku Wstrzymanie wypr. podana zostanie godzina, wstrzymanie wyprawiania będzie obowiązywać od tej godziny. Dodatkowo podany może być powód wstrzymania wyprawiania, jednak program ignoruje jego treść.

Aby odwołać wstrzymanie wyprawiania, należy użyć przycisku Odwołaj ("Wstrzymanie wyprawiania pociągów ... odwołuję."), znajdującego się po prawej stronie przycisku Wstrzymanie wypr.

2.4.1.2.6. Zamknięcie toru szlakowego

Tor szlakowy należy zamknąć m.in. w następujących przypadkach:

  • powstanie przeszkody do jazdy po danym torze,
  • wystąpienie wypadku z pociągiem, uniemożliwiającego jego dalszą jazdę,
  • wystąpienie defektu pojazdu trakcyjnego, uniemożliwiającego jego dalszą jazdę,
  • wystąpienie konieczności podzielenia pociągu na szlaku,
  • wystąpienie nieprzewidzianej konieczności cofania pociągu ze szlaku,
  • wystąpienie konieczności prowadzenia robót na tym torze,
  • wystąpienie konieczności jazdy na zajęty tor szlakowy,
  • wystąpienie konieczności jazdy po torze lewym do kilometra na szlaku i z powrotem.

Aby powiadomić sąsiedni posterunek o zamknięciu toru szlakowego, należy użyć przycisku Zamknij ("Tor od <posterunek> do <posterunek> zamknięty."). W przypadku szlaku dwutorowego należy podać numer toru, który ma zostać zamknięty. Dodatkowo podany może być powód zamknięcia, jednak program ignoruje jego treść.

Aby odwołać zamknięcie toru szlakowego, należy użyć przycisku Otwórz ("Tor od <posterunek> do <posterunek> otwarty."). W przypadku szlaku dwutorowego należy podać numer toru, który ma zostać otwarty.

UWAGA!
W programie zamknięcie lub otwarcie toru szlakowego dokonywane może być tylko przez użytkownika, także w przypadku zamknięcia toru lewego szlaku dwutorowego.
2.4.1.2.6.1. Prowadzenie ruchu pociągów po torze zamkniętym

Przy zamknięciu toru szlakowego może zajść konieczność wyprawiania pociągów na ten tor (roboczych, lokomotyw do zdefektowanego składu itp.) - ruch pociągów należy w takim przypadku prowadzić na podstawie telefonicznego zapowiadania pociągów (rozdz. 2.4.1.2.4.). Na tor zamknięty pociągi wyprawiać należy na rozkazy pisemne "S" z informacją o jeździe na tor zamknięty i opcjonalnie zajęty, a w przypadku szlaku z samoczynną blokadą liniową - także z unieważnieniem wskazań semaforów odstępowych (zakładka Podgląd sytuacji w terenie - rozdz. 2.2.6.2.).

2.4.1.2.7. Jazda do kilometra na szlaku i z powrotem

W przypadku jazdy pociągu do kilometra na szlaku i z powrotem stosuje się telefoniczne zapowiadanie pociągów (rozdz. 2.4.1.2.4.), a blokady liniowej nie obsługuje się (wyjazd z reguły odbywa się na sygnał zastępczy lub rozkaz pisemny). Jeżeli jazda ma odbyć się na tor lewy szlaku dwutorowego, należy zamknąć ten tor (rozdz. 2.4.1.2.6.). Telefonogramy zapowiawcze uzupełnia się o dodatkowe informacje związane z jazdą do kilometra i z powrotem.

Aby zażądać pozwolenia na wyprawienie pociągu do kilometra i z powrotem, należy użyć przycisku Żądanie poz. do km... Wyświetlone zostanie okno dialogowe, w którym należy określić do którego kilometra lub punktu (np. bocznicy szlakowej) ma odbyć się jazda (rys. 2.4.4.). Jeżeli punkt docelowy zostanie poprawnie określony w opisie uzupełniającym numer (np. "do kilometra <km> i z powrotem"), okno to zostanie pominięte.


Rys. 2.4.4. Okno jazdy do kilometra na szlaku i z powrotem

Jeżeli jazda do kilometra i z powrotem nie jest przewidziana w rozkładzie, konieczne jest wydanie rozkazu pisemnego "S" z poleceniem takiej jazdy (zakładka Podgląd sytuacji w terenie - rozdz. 2.2.6.2.) - w przeciwnym wypadku pociąg przejedzie cały szlak i zatrzyma się pod semaforem wjazdowym sąsiedniego posterunku ruchu.

Po wyprawieniu pociągu należy nadać telefonogram zapowiadawczy informujący o odjeździe, używając przycisku Odjazd. Telefonogram ten powinien zawierać informację o jeździe pociągu do kilometra i z powrotem ("Pociąg <numer> odjechał o godzinie <godz.> do kilometra <km> i z powrotem.") - należy przed użyciem przycisku wprowadzić właściwy opis poprzez wybranie opcji inne... z rozwijanej listy opisów (na liście dodanych opisów znajdzie się opis użyty uprzednio w telefonogramie żądania pozwolenia).

Po powrocie pociągu należy nadać telefonogram zapowiadawczy informujący o przyjeździe, używając przycisku Przyjazd ("Pociąg <numer> przyjechał o godzinie <godz.>."). Jeżeli tor szlakowy został uprzednio zamknięty, należy go ponownie otworzyć.

2.4.1.2.8. Manewry na tor szlakowy

Jeżeli zachodzi konieczność jazdy manewrującego taboru poza ustaloną granicę przetaczania w kierunku toru po którym prowadzony jest ruch dwukierunkowy lub toru lewego szlaku dwutorowego, należy uzyskać zezwolenie od sąsiedniego posterunku zapowiadawczego. W tym celu należy do pola numer wprowadzić określenie "manewr" (w przypadku manewrów na tor szlaku dwutorowego - dodatkowo wprowadzić numer toru do pola tor), a następnie zażądać pozwolenia używając przycisku Żądanie poz. ("Czy droga dla manewrów na tor szlakowy jest wolna?"). Po ukończeniu manewrów należy analogicznie zgłosić zwolnienie toru używając przycisku Przyjazd ("Manewry na tor szlakowy są ukończone i tor ten jest wolny.").

Polecenie jazdy manewrowej poza ustaloną granicę przetaczania należy podać w postaci rozkazu "S" lub odpowiedniego polecenia z menu kontekstowego składu (zakładka Podgląd sytuacji w terenie - rozdz. 2.2.4.) bądź poprzez radiołączność pociągową (rozdz. 2.4.2.4.).

2.4.1.2.9. Powiadamianie o usterce urządzeń przejazdowych

W razie wystąpienia usterki urządzeń przejazdowych na szlaku (stwierdzonej przy pomocy powtarzacza SSP lub na podstawie telefonicznego zgłoszenia dróżnika przejazdowego), gdy przejazd ten nie jest wyposażony w tarcze ostrzegawcze przejazdowe, zachodzi konieczność wydawania rozkazów pisemnych "O" z poleceniem ostrożnej jazdy ze zmniejszeniem prędkości do 20 km/h na danym przejeździe (zakładka Podgląd sytuacji w terenie - rozdz. 2.2.6.1.). Aby sąsiedni posterunek zapowiadawczy również wydawał takie rozkazy wyprawianym pociągom, musi zostać powiadomiony o takiej konieczności.

Aby powiadomić sąsiedni posterunek zapowiadawczy o usterce urządzeń przejazdowych i potrzebie zmniejszenia prędkości jazdy pociągów w obrębie przejazdu, należy użyć przycisku Usterka przej. ("Wprowadzam ograniczenie prędkości do 20 km/h w kilometrze <km> z powodu usterki urządzeń przejazdowych."). Aby odwołać ograniczenie, należy użyć przycisku Odwołaj ("Odwołuję ograniczenie prędkości w kilometrze <km>."), znajdującego się po prawej stronie przycisku Usterka przej. Jeżeli na danym szlaku jest tylko jeden przejazd wyposażony w rogatki lub sygnalizatory drogowe, kilometr w treści telefonogramu ustalony zostanie automatycznie.

2.4.1.2.10. Wykaz telefonogramów używanych na łączach zapowiadawczych

W tabl. 2.4.1. przedstawiono wykaz telefonogramów, jakie użyte mogą być przez użytkownika w rozmowie prowadzonej na łączu zapowiadawczym. W nawiasach ostrokątnych podano informacje zmienne, ustalane automatycznie lub wprowadzane do pól numer, godz., z powodu, tor a także do pól w dodatkowych oknach dialogowych (np. przy jeździe do kilometra na szlaku i z powrotem), natomiast w nawiasach kwadratowych fragmenty telefonogramów występujące opcjonalnie.

Tabl. 2.4.1. Wykaz telefonogramów używanych na łączach zapowiadawczych
opis przyciskuwzór telefonogramu
Słucham"<posterunek>, <nazwisko>, słucham."
Koniec"Koniec."
Przyjąłem"Powtarzam: <treść>" / "Przyjąłem."
Żądanie poz."Czy droga dla pociągu <numer> [po torze numer <tor>] jest wolna?"
Żądanie poz. do km..."Czy droga dla pociągu <numer> [po torze numer <tor>] do <km> i z powrotem jest wolna?"
Danie poz."Dla pociągu <numer> droga jest wolna."
Stój"Stój pociąg <numer> [z powodu <powód>]."
Odjazd"Pociąg <numer> odjechał/odjedzie [o godzinie <godz.>] [po torze numer <tor>]."
Przyjazd"Pociąg <numer> przyjechał [o godzinie <godz.>]." / "Pociąg <numer> przejechał przez posterunek odstępowy <nazwa> [o godzinie <godz.>]."
Zatrzymać"Zatrzymać pociąg <numer> [z powodu <powód>]."
Zatrzymany"Pociąg <numer> jest zatrzymany."
Wstrzymanie wypr."Nie wyprawiać pociągów [jadących do <kierunek>] [po torze numer <tor>] [z powodu <powód>] [od godziny <godz.>] aż do odwołania."
Odwołaj"Wstrzymanie wyprawiania pociągów [po torze numer <tor>] odwołuję [od godziny <godz.>]."
Zapowiadanie tel."[O godzinie <godz.>] wprowadzam telefoniczne zapowiadanie pociągów [po torze numer <tor>] od <posterunek> do <posterunek> [z powodu <powód>]."
Odwołaj"[O godzinie <godz.>] odwołuję telefoniczne zapowiadanie pociągów [po torze numer <tor>] od <posterunek> do <posterunek>."
Ruch dwukierunkowy"Od <posterunek> do <posterunek> wprowadzam/wprowadzić ruch jednotorowy dwukierunkowy po torze <tor> [po którym ostatni pociąg <numer> odjechał o godzinie <godz.>]." / "Przy czynnych obu torach wprowadzam/wprowadzić od <posterunek> do <posterunek> ruch dwukierunkowy po torze <tor> [po którym ostatni pociąg <numer> odjechał o godzinie <godz.>]."
Odwołaj"Przywracam/przywrócić ruch dwutorowy od <posterunek> do <posterunek> [od godziny <godz.>]." / "Przywracam/przywrócić ruch jednokierunkowy po torze numer <tor> od <posterunek> do <posterunek> [o godzinie <godz.>]."
Usterka przej."Wprowadzam ograniczenie prędkości do 20 km/h w kilometrze <km> [na torze numer <tor>] z powodu usterki urządzeń przejazdowych."
Odwołaj"Odwołuję ograniczenie prędkości w kilometrze <km> [na torze numer <tor>]."
Zamknij"Tor [numer <tor>] od <posterunek> do <posterunek> zamknięty [od godziny <godz.>] [z powodu <powód>]."
Otwórz"Tor [numer <tor>] od <posterunek> do <posterunek> otwarty [o godzinie <godz.>]."
2.4.1.2.11. Wykaz telefonogramów używanych wyłącznie przez posterunki zapowiadawcze obsługiwane przez program

W tabl. 2.4.2. przedstawiono wykaz telefonogramów, jakie użyte mogą być tylko przez posterunki zapowiadawcze obsługiwane przez program. Związane są one głównie z podaniem błędnych danych przez użytkownika, nieprawidłową obsługą blokady liniowej lub jej usterkami. W przypadku nieprawidłowości w działaniu blokady liniowej, z uwagi na ograniczenia programu, ocena sytuacji i ewentualne wprowadzenie telefonicznego zapowiadania pociągów (rozdz. 2.4.1.2.4.) oraz wezwanie służb utrzymania (okno Usterki - rozdz. 2.7.1.) dokonane musi być zawsze przez użytkownika.

Tabl. 2.4.2. Wykaz telefonogramów używanych wyłącznie przez posterunki obsługiwane przez program
wzór telefonogramuprzyczyna użyciapostępowanie użytkownika
"Jaki numer?"Otrzymano telefonogram zawierający niepoprawny numer pociągu.Należy poprawić numer pociągu i powtórzyć telefonogram.
"Jaki tor?"Otrzymano telefonogram zawierający niepoprawny numer toru.Należy poprawić numer toru i powtórzyć telefonogram.
"Co wyjechało?"Nie otrzymano zgłoszenia odjazdu pociągu, a blokada liniowa wykazuje zajęcie toru szlakowego lub pociąg zbliża się do posterunku.Należy zgłosić odjazd pociągu, jeżeli tego nie uczyniono, albo zignorować pytanie i w miarę potrzeby wprowadzić telefoniczne zapowiadanie pociągów oraz wezwać służby utrzymania, jeżeli wykazywanie zajętości toru jest skutkiem usterki.
"Co z pociągiem <numer>?"Nie otrzymano potwierdzenia przyjazdu wyprawionego pociągu od dłuższego czasu.Należy sprawdzić przyczynę braku przyjazdu pociągu, jeżeli pociąg nie przyjechał, zgłosić przyjazd pociągu, jeżeli tego nie uczyniono przy telefonicznym zapowiadaniu pociągów, albo wprowadzić telefoniczne zapowiadanie pociągów i zgłosić przyjazd pociągu oraz wezwać służby utrzymania, jeżeli problem jest skutkiem usterki blokady liniowej.
"Nie mogę wyprawić pociągu <numer>."Nie można wyprawić pociągu z powodu nieprawidłowego stanu blokady liniowej.Należy obsłużyć blokadę liniową w celu przekazania pozwolenia, jeżeli tego nie uczyniono (zakładka Pulpit nastawczy - rozdz. 2.3.3.), albo wprowadzić telefoniczne zapowiadanie pociągów oraz wezwać służby utrzymania, jeżeli problem jest skutkiem usterki blokady liniowej.
"Nie mogę wyprawić <numer>, tor zajęty przez <numer>."Otrzymano pozwolenie na wyprawienie pociągu, ale tor jest zajęty lub zarezerwowany dla innego pociągu.-
"Pociąg <numer> jest opóźniony około <op.> minut."Pociąg jest opóźniony (informacja taka nie jest przekazywana, jeżeli na posterunku funkcjonuje SWDR).-
"Zablokuj blok początkowy."Pociąg zbliża się do posterunku, ale nie odblokował się dla niego blok końcowy.Należy obsłużyć blokadę liniową w celu zablokowania bloku początkowego, jeżeli tego nie uczyniono (zakładka Pulpit nastawczy - rozdz. 2.3.3.1.1.), albo wprowadzić telefoniczne zapowiadanie pociągów oraz wezwać służby utrzymania, jeżeli problem jest skutkiem usterki blokady liniowej.
"Blokada liniowa w torze <tor> działa nieprawidłowo."Obsługa blokady liniowej jest nieskuteczna lub zauważono nieprawidłowości w jej działaniu.Należy sprawdzić stan blokady liniowej i w razie potrzeby wprowadzić telefoniczne zapowiadanie pociągów oraz wezwać służby utrzymania.

2.4.1.3. Łącza strażnicowe

Łącza strażnicowe prowadzone są pomiędzy sąsiednimi posterunkami zapowiadawczymi poprzez aparaty telefoniczne dróżników przejazdowych a także gniazda telefoniczne umieszczone w szafach SSP i służą do powiadamiania dróżników przejazdowych o jeździe pociągów.

2.4.1.3.1. Sygnały dzwonkowe i znaki wywoławcze

Ponieważ do łącza strażnicowego włączonych jest trzech lub więcej abonentów (dwa posterunki zapowiadawcze oraz posterunki dróżników, gniazda telefoniczne SSP itp.), w celu identyfikacji abonentów stosowane są sygnały dzwonkowe i znaki wywoławcze będące kombinacją krótkich i długich dźwięków nadawanych poprzez odpowiedni sposób wciskania przycisku PD centralki dyspozycyjnej (w przypadku aparatów typu MB, stosowanych u dróżników - poprzez odpowiedni sposób kręcenia korbką induktora).

Sygnały dzwonkowe i znaki wywoławcze odbierane są przez dróżników przy pomocy dzwonka w aparacie telefonicznym oraz dzwonka umieszczonego na zewnątrz posterunku. Centralki dyspozycyjne dyżurnych ruchu będące zakończeniem łącza strażnicowego posiadają automatyczny wyróżniacz sygnałów, dzięki czemu nie sygnalizują wywołania skierowanego do innych abonentów.

Dźwięk krótki (•) w sygnałach dzwonkowych i znakach wywoławczych powinien trwać około 1/3 sekundy, a dźwięk długi (-) około 1 sekundy, z wyjątkiem sygnałów dzwonkowych o odjeździe pociągu, których dźwięk długi powinien trwać około 6 sekund. Odstęp czasu pomiędzy dźwiękami powinien trwać około 1 sekundy.

Rozróżniane przez program sygnały dzwonkowe i znaki wywoławcze dla łącza strażnicowego przedstawiono w tabl. 2.4.3.

Tabl. 2.4.3. Sygnały dzwonkowe i znaki wywoławcze dla łącza strażnicowego
opisoznaczenieznaczenie
jeden długi dźwięk(-)sygnał dzwonkowy o odjeździe pociągu w kierunku nieparzystym (w kierunku wzrostu kilometrażu linii)
dwa długie dźwięki(- -)sygnał dzwonkowy o odjeździe pociągu w kierunku parzystym (w kierunku zmniejszania kilometrażu linii)
krótki i długi dźwięk, powtórzone trzykrotnie(• - • - • -)wywołanie wszystkich dróżników na łączu
2.4.1.3.2. Powiadamianie dróżników o jeździe pociągów

Powiadomienie dróżników o jeździe pociągu należy do obowiązków dyżurnego ruchu, który wyprawia dany pociąg na szlak. Powiadomienie należy wykonać w takim czasie, aby możliwe było bezpieczne zamknięcie rogatek przez dróżników przed przyjazdem pociągu.

Aby powiadomić dróżników o odjeździe pociągu, należy nawiązać połączenie nadając właściwy sygnał dzwonkowy o odjeździe pociągu (zależnie od kierunku ruchu), a następnie użyć przycisku Odjazd ("Pociąg <numer> odjeżdża."). Wypełnienie pola godziny spowoduje podanie informacji o odjeździe o danej godzinie. W przypadku wyprawiania pociągu na tor lewy należy dodatkowo wprowadzić numer toru szlakowego lub określenie "lewy" - numer toru zostanie w telefonogramie automatycznie zamieniony na określenie "lewy".

Jeżeli zgłoszono odjazd wprowadzając nieprawidłowy numer pociągu, zrezygnowano z jazdy po zgłoszeniu odjazdu lub wycofano pociąg z toru szlakowego, należy użyć przycisku Zatrzymany ("Pociąg <numer> jest zatrzymany.") i opcjonalnie powtórzyć informację o odjeździe, poprawiając numer.

2.4.1.3.3. Polecenie zamknięcia i otwarcia przejazdu

Aby dróżnik zamknął przejazd na polecenie dyżurnego ruchu, bez zgłaszania odjazdu konkretnego pociągu, należy użyć przycisku Zamknij bez podawania numeru toru szlakowego ("Zamknij przejazd."). Jeżeli do pola numer wprowadzona zostanie treść "manewr <liczba>", gdzie <liczba> - liczba jazd, przejazd zostanie otwarty po danej liczbie jazd taboru (np. pociągu roboczego) przez przejazd ("Zamknij przejazd na <liczba> jazd manewrowych."), w przeciwnym wypadku - po telefonicznym poleceniu otwarcia przejazdu.

Aby polecić otwarcie przejazdu, należy użyć przycisku Otwórz bez podawania numeru toru szlakowego ("Otwórz przejazd."). Przejazd nie zostanie otwarty, jeżeli do przejazdu zbliża się uprzednio zgłoszony pociąg - w takiej sytuacji przy poleceniu otwarcia przejazdu dróżnik poinformuje, że spodziewa się pociągu. Aby odwołać jazdę zgłoszonego pociągu, należy użyć przycisku Zatrzymany ("Pociąg <numer> jest zatrzymany.").

2.4.1.3.4. Zamknięcie toru szlakowego

Aby powiadomić dróżników o zamknięciu toru szlakowego, należy użyć przycisku Zamknij podając numer toru szlakowego ("Tor numer <tor> od <posterunek> do <posterunek> zamknięty."). Dodatkowo podany może być powód zamknięcia, jednak program ignoruje jego treść.

Aby odwołać zamknięcie toru szlakowego, należy użyć przycisku Otwórz podając numer toru szlakowego ("Tor numer <tor> od <posterunek> do <posterunek> otwarty.").

2.4.1.3.5. Wykaz telefonogramów używanych na łączach strażnicowych

W tabl. 2.4.4. przedstawiono wykaz telefonogramów, jakie użyte mogą być przez użytkownika w rozmowie prowadzonej na łączu strażnicowym. W nawiasach ostrokątnych podano informacje zmienne, ustalane automatycznie lub wprowadzane do pól numer, godz., z powodu lub tor, natomiast w nawiasach kwadratowych fragmenty telefonogramów występujące opcjonalnie.

Tabl. 2.4.4. Wykaz telefonogramów używanych na łączach strażnicowych
opis przyciskuwzór telefonogramu
Słucham"<posterunek>, <nazwisko>, słucham."
Koniec"Koniec."
Przyjąłem"Powtarzam: <treść>" / "Przyjąłem."
Odjazd"Pociąg <numer> odjechał/odjeżdża/odjedzie [o godzinie <godz.>] [po torze <tor>]."
Zatrzymany"Pociąg <numer> jest zatrzymany."
Zamknij"Tor numer <tor> od <posterunek> do <posterunek> zamknięty [od godziny <godz.>] [z powodu <powód>]." / "Zamknij przejazd [na <liczba> jazd manewrowych]."
Otwórz"Tor numer <tor> od <posterunek> do <posterunek> otwarty [o godzinie <godz.>]." / "Otwórz przejazd."
2.4.1.3.6. Wykaz telefonogramów używanych wyłącznie przez posterunki dróżników

W tabl. 2.4.5. przedstawiono wykaz telefonogramów, jakie użyte mogą być tylko przez posterunki dróżników. Związane są one głównie z podaniem błędnych danych przez użytkownika lub usterkami urządzeń na przejeździe. W przypadku nieprawidłowości w działaniu urządzeń na przejeździe należy wprowadzić na nim ograniczenie prędkości do 20 km/h wydając rozkazy pisemne "O" oraz informując o tym sąsiedni posterunek zapowiadawczy (rozdz. 2.4.1.2.9.) a także wezwać służby utrzymania (okno Usterki - rozdz. 2.7.1.).

Tabl. 2.4.5. Wykaz telefonogramów używanych wyłącznie przez posterunki dróżników
wzór telefonogramuprzyczyna użyciapostępowanie użytkownika
"Jaki numer?"Otrzymano telefonogram zawierający niepoprawny numer pociągu.Należy poprawić numer pociągu i powtórzyć telefonogram.
"Jaki tor?"Otrzymano telefonogram zawierający niepoprawny numer toru.Należy poprawić numer toru i powtórzyć telefonogram.
"Co z pociągiem <numer>?"Zgłoszony pociąg od dłuższego czasu nie dojechał do przejazdu.Należy sprawdzić przyczynę braku przyjazdu pociągu, jeżeli pociąg nie przyjechał, albo zgłosić zatrzymanie pociągu, jeżeli pociąg został zatrzymany lub zgłoszony omyłkowo.
"Usterka urządzeń na przejeździe."Zauważono nieprawidłowości w działaniu urządzeń przejazdowych.Należy sprawdzić stan urządzeń przejazdowych i w razie potrzeby wprowadzić ograniczenie prędkości na przejeździe oraz wezwać służby utrzymania.

2.4.1.4. Łącza stacyjno-ruchowe

Łącza stacyjno-ruchowe prowadzone są pomiędzy posterunkami technicznymi (nastawnie, posterunki zwrotniczych, posterunki Skp itp.) w obrębie posterunku zapowiadawczego i służą do przekazywania poleceń i informacji o ruchu kolejowym niezbędnych dla współpracy tych posterunków.

2.4.1.4.1. Powiadamianie posterunku o jeździe pociągów

Aby powiadomić posterunek o mającym nastąpić wjeździe pociągu i potrzebie zamknięcia przejazdu lub stwierdzenia obecności sygnałów końca pociągu, należy nawiązać połączenie, wprowadzić numer przyjmowanego pociągu i użyć przycisku Przyjazd ("Pociąg <numer> wjeżdża."). Powiadomienie należy wykonać przed wjazdem pociągu ze szlaku. Możliwe jest także określenie godziny wjazdu lub numeru toru szlakowego*.

Aby powiadomić posterunek o mającym nastąpić odjeździe pociągu i potrzebie zamknięcia przejazdu, należy wprowadzić numer wyprawianego pociągu i użyć przycisku Odjazd ("Pociąg <numer> odjeżdża."). Wypełnienie pola godziny spowoduje podanie informacji o odjeździe o danej godzinie, wypełnienie pola toru - o odjeździe na dany tor szlakowy. Jeżeli posterunek włączony jest do łącza strażnicowego, może być powiadamiany o odjeździe pociągów poprzez łącze strażnicowe jednocześnie z posterunkami dróżników na szlaku, na zasadach powiadamiania dróżników przejazdowych (rozdz. 2.4.1.3.2.).

Jeżeli zgłoszono jazdę wprowadzając nieprawidłowy numer pociągu lub zrezygnowano z jazdy, należy użyć przycisku Zatrzymany ("Pociąg <numer> jest zatrzymany.") i opcjonalnie powtórzyć informację o jeździe, poprawiając numer.

UWAGA!
Dla posterunku Skp bez przejazdu, w przypadku jazdy pociągu nieplanowego (np. drezyny roboczej) powiadomienie posterunku Skp o jego wjeździe jest konieczne, natomiast w przypadku pociągów rozkładowych posterunek stwierdza obecność sygnałów końca pociągu również bez otrzymania powiadomienia.
2.4.1.4.2. Polecenie zamknięcia i otwarcia przejazdu

Aby personel posterunku zamknął przejazd na polecenie dyżurnego ruchu, bez zgłaszania jazdy konkretnego pociągu, należy użyć przycisku Zamknij bez podawania numeru toru szlakowego ("Zamknij przejazd."). Jeżeli do pola numer wprowadzona zostanie treść "manewr <liczba>", gdzie <liczba> - liczba jazd, przejazd zostanie otwarty po danej liczbie jazd taboru (np. manewrów) przez przejazd ("Zamknij przejazd na <liczba> jazd manewrowych."), w przeciwnym wypadku - po telefonicznym poleceniu otwarcia przejazdu.

Aby polecić otwarcie przejazdu, należy użyć przycisku Otwórz bez podawania numeru toru szlakowego ("Otwórz przejazd."). Przejazd nie zostanie otwarty, jeżeli do przejazdu zbliża się uprzednio zgłoszony pociąg - w takiej sytuacji przy poleceniu otwarcia przejazdu personel posterunku poinformuje, że spodziewa się pociągu. Aby odwołać jazdę zgłoszonego pociągu, należy użyć przycisku Zatrzymany ("Pociąg <numer> jest zatrzymany.").

2.4.1.4.3. Telefoniczne zgłaszanie sygnałów końca pociągu

Jeżeli wystąpi usterka urządzenia służącego do potwierdzania wjazdu z sygnałami końca pociągu przez posterunek Skp uniemożliwiająca normalne zwalnianie blokady liniowej, należy wprowadzić telefoniczne zgłaszanie sygnałów końca pociągu i obsługiwać blokadę liniową awaryjnie (zakładka Pulpit nastawczy - rozdz. 2.3.3.).

Aby wprowadzić telefoniczne zgłaszanie sygnałów końca pociągu, należy użyć przycisku Zapowiadanie tel. ("Wprowadzam telefoniczne zgłaszanie sygnałów końca pociągu ..."). Podanie numeru toru szlakowego* spowoduje wprowadzenie telefonicznego zgłaszania sygnałów końca pociągu dla wjazdów z tego toru, brak podania numeru toru - dla wjazdów z każdego toru. Dodatkowo podany może być powód wprowadzenia telefonicznego zgłaszania sygnałów końca pociągu, jednak program ignoruje jego treść.

Aby odwołać telefoniczne zgłaszanie sygnałów końca pociągu, należy użyć przycisku Odwołaj ("Odwołuję telefoniczne zgłaszanie sygnałów końca pociągu ..."), znajdującego się po prawej stronie przycisku Zapowiadanie tel. Analogicznie jak przy wprowadzeniu, możliwe jest odwołanie telefonicznego zgłaszania sygnałów końca pociągu dla wybranego lub dla wszystkich torów.

2.4.1.4.4. Zamknięcie toru szlakowego

Aby powiadomić posterunek o zamknięciu toru szlakowego, należy użyć przycisku Zamknij ("Tor od <posterunek> do <posterunek> zamknięty."). W przypadku wielu torów szlakowych należy podać numer toru*, który jest zamykany. Dodatkowo podany może być powód zamknięcia, jednak program ignoruje jego treść.

Aby odwołać zamknięcie toru szlakowego, należy użyć przycisku Otwórz ("Tor od <posterunek> do <posterunek> otwarty."). W przypadku wielu torów szlakowych należy podać numer toru*, który jest otwierany.

* W sytuacji, gdy posterunek Skp stwierdza wjazdy z torów szlakowych o takich samych numerach (np. dwie linie jednotorowe), oznaczane są one numerem uzupełnionym o pierwszą literę nazwy sąsiedniego posterunku zapowiadawczego, np. "1A", "1B" (analogicznie do oznaczeń na pulpicie nastawczym).

2.4.1.4.5. Wykaz telefonogramów używanych na łączach stacyjno-ruchowych

W tabl. 2.4.6. przedstawiono wykaz telefonogramów, jakie użyte mogą być przez użytkownika w rozmowie prowadzonej na łączu stacyjno-ruchowym. W nawiasach ostrokątnych podano informacje zmienne, ustalane automatycznie lub wprowadzane do pól numer, godz., z powodu lub tor, natomiast w nawiasach kwadratowych fragmenty telefonogramów występujące opcjonalnie.

Tabl. 2.4.6. Wykaz telefonogramów używanych na łączach stacyjno-ruchowych
opis przyciskuwzór telefonogramu
Słucham"<posterunek>, <nazwisko>, słucham."
Koniec"Koniec."
Przyjąłem"Powtarzam: <treść>" / "Przyjąłem."
Odjazd"Pociąg <numer> odjechał/odjeżdża/odjedzie [o godzinie <godz.>] [po torze <tor>]."
Przyjazd"Pociąg <numer> wjeżdża/wjedzie [o godzinie <godz.>] [po torze numer <tor>]."
Zatrzymany"Pociąg <numer> jest zatrzymany."
Zapowiadanie tel."Wprowadzam telefoniczne zgłaszanie sygnałów końca pociągu [od godziny <godz.>] [na torze szlakowym numer <tor>] [z powodu <powód>]."
Odwołaj"Odwołuję telefoniczne zgłaszanie sygnałów końca pociągu [od godziny <godz.>] [na torze szlakowym numer <tor>]."
Zamknij"Tor numer <tor> od <posterunek> do <posterunek> zamknięty [od godziny <godz.>] [z powodu <powód>]." / "Zamknij przejazd [na <liczba> jazd manewrowych]."
Otwórz"Tor numer <tor> od <posterunek> do <posterunek> otwarty [o godzinie <godz.>]." / "Otwórz przejazd."
2.4.1.4.6. Wykaz telefonogramów używanych wyłącznie przez posterunki obsługiwane przez program

W tabl. 2.4.7. przedstawiono wykaz telefonogramów, jakie użyte mogą być tylko przez współpracujące posterunki techniczne. Związane są one z przekazywaniem informacji o osygnalizowaniu pociągów, podaniem błędnych danych przez użytkownika lub usterkami urządzeń na przejeździe. W przypadku nieprawidłowości w działaniu urządzeń na przejeździe należy wprowadzić na nim ograniczenie prędkości do 20 km/h wydając rozkazy pisemne "O" oraz wezwać służby utrzymania (okno Usterki - rozdz. 2.7.1.).

Tabl. 2.4.7. Wykaz telefonogramów używanych wyłącznie przez współpracujące posterunki techniczne
wzór telefonogramuprzyczyna użyciapostępowanie użytkownika
"Jaki numer?"Otrzymano telefonogram zawierający niepoprawny numer pociągu.Należy poprawić numer pociągu i powtórzyć telefonogram.
"Jaki tor?"Otrzymano telefonogram zawierający niepoprawny numer toru.Należy poprawić numer toru i powtórzyć telefonogram.
"Co z pociągiem <numer>?"Zgłoszony pociąg od dłuższego czasu nie dojechał do przejazdu.Należy sprawdzić przyczynę braku przyjazdu pociągu, jeżeli pociąg nie przyjechał, albo zgłosić zatrzymanie pociągu, jeżeli pociąg został zatrzymany lub zgłoszony omyłkowo.
"Usterka urządzeń na przejeździe."Zauważono nieprawidłowości w działaniu urządzeń przejazdowych.Należy sprawdzić stan urządzeń przejazdowych i w razie potrzeby wprowadzić ograniczenie prędkości na przejeździe oraz wezwać służby utrzymania.
"Pociąg <numer> przyjechał z sygnałami końca pociągu."Przyjazd pociągu z sygnałami końca pociągu przy wprowadzonym telefonicznym zgłaszaniu sygnałów końca pociągu.-
"Pociąg <numer> przyjechał bez sygnałów końca pociągu."Przyjazd pociągu bez sygnałów końca pociągu.Należy sprawdzić przyczynę braku sygnałów końca pociągu.

2.4.2. Radiołączność pociągowa

2.4.2.1. Przeznaczenie i zasady obsługi radiołączności pociągowej

Radiołączność pociągowa przeznaczona jest do porozumiewania się z obsadą pojazdów trakcyjnych w celu przekazywania wybranych poleceń i informacji. Narzędzie to ma w programie charakter pomocniczy i w większości powtarza polecenia z menu kontekstowego składu (zakładka Podgląd sytuacji w terenie - rozdz. 2.2.4.).

Rozmowa polega na wybieraniu gotowych wzorów radiotelefonogramów odpowiednimi przyciskami radiotelefonogramów wraz z określeniem numeru lub nazwy składu przy pomocy pola numer. Pole numer ma postać listy rozwijanej, zawierającej numery pociągów i nazwy składów znajdujących się w obrębie posterunku i przyległych szlaków. Dopuszczalne jest również wprowadzenie do tego pola fragmentu nazwy składu (np. "MANEWR") lub nazwy pojazdu trakcyjnego w składzie (np. "SM42"), pod warunkiem że w obrębie posterunku i przyległych szlaków znajduje się tylko jeden skład pasujący do wprowadzonego określenia. Użycie przycisku Wywołaj spowoduje wywołanie wybranego składu ("<numer> do <posterunek>."). Jeżeli wprowadzono poprawną nazwę lub numer, skład w odpowiedzi zgłosi się ("Zgłasza się <numer>.").

W programie każde nadejście radiotelefonogramu oznajmiane jest sygnałem dźwiękowym (istnieje możliwość wyłączenia tej funkcji poprzez odznaczenie pola Dźwięk przy radiotelefonogramie w oknie Ustawienia). Treść rozmowy, a także wszystkich uprzednio wykonanych rozmów pokazywana jest w oknie rozmowy powyżej przycisków radiotelefonogramów. Aby usunąć zawartość lub część zawartości okna rozmowy, należy wybrać polecenie Wyczyść okno rozmowy radiotelefonu... z menu Narzędzia.


Rys. 2.4.5. Manipulator radiotelefonu (Koliber)

Nad przyciskami radiotelefonogramów znajduje się manipulator radiotelefonu, przy pomocy którego możliwe jest nadanie sygnałów wywołania selektywnego lub sygnału "ALARM" (rys. 2.4.5.). Pozostałe funkcje manipulatora radiotelefonu nie zostało w programie odwzorowane.

UWAGA!
W programie nie ma rozróżnia na poszczególne kanały radiowe - manipulator radiotelefonu, a także pozostałe elementy radiołączności pociągowej są wspólne dla kanałów drogowych i pociągowych.

2.4.2.2. Wywołanie selektywne, ALARM

Sygnały wywołania selektywnego służą do wywołania określonej grupy odbiorców. W programie sygnały te nie mają wpływu na zachowanie się pojazdów trakcyjnych. Aby nadać sygnał wywołania selektywnego, należy:

a) dla radiotelefonu Radmor 3006 - użyć przycisku opisanego Wywołanie 1 (wywołanie maszynistów) lub Wywołanie 3 (wywołanie dyżurnego ruchu) na manipulatorze radiotelefonu,

b) dla radiotelefonu Koliber - użyć przycisku funkcyjnego opisanego ZEW 1 (wywołanie maszynistów) lub ZEW 3 (wywołanie dyżurnego ruchu) na manipulatorze radiotelefonu (drugi i trzeci przycisk od lewej z grupy przycisków pod wyświetlaczem LCD).

Sygnał "ALARM" nadawany jest w sytuacji grożącego niebezpieczeństwa i powoduje automatyczne wdrożenie hamowania nagłego we wszystkich pojazdach w zasięgu radiotelefonu. Aby nadać sygnał "ALARM", należy:

a) dla radiotelefonu Radmor 3006 - trzymając klawisz Ctrl, wcisnąć plombowany przycisk ALARM na manipulatorze radiotelefonu (duży, czerwony, okrągły przycisk). Aby przerwać nadawanie sygnału "ALARM", należy ponownie wcisnąć przycisk ALARM,

b) dla radiotelefonu Koliber - wcisnąć i przytrzymać ok. 1,5 s przycisk ALARM na manipulatorze radiotelefonu (duży, czerwony przycisk po lewej stronie manipulatora). Podczas nadawania sygnału "ALARM" podświetlenie przycisku będzie migać. Aby przerwać nadawanie sygnału "ALARM", należy ponownie wcisnąć przycisk ALARM.

Fakt nadania sygnału zostanie odnotowany w oknie rozmowy. Składy zatrzymane sygnałem "ALARM" będą oczekiwać zezwolenia na dalszą jazdę przekazanego drogą radiową lub poleceniem z menu kontekstowego składu.

2.4.2.3. Przekazywanie informacji drogą radiową

Przy wjeździe z określonych kierunków, gdy zmieniany jest kanał radiowy, składy będą zgłaszać się do próby łączności ("<posterunek>, <numer> zgłasza się do próby łączności."). Na zgłoszenie należy odpowiedzieć używając przycisku Słychać dobrze ("<numer> słychać dobrze."). Próba łączności zostanie pominięta jeżeli wcześniej nawiązano łączność z danym składem.

Jeżeli skład będzie zbliżał się do semafora wjazdowego wskazującego sygnał "Stój", upomni się o przygotowanie przebiegu wjazdowego ("<posterunek>, proszę o wjazd dla <numer>."). W sytuacji takiej można użyć przycisku Wjazd podany ("<numer> wjazd podany."), Na razie bez wjazdu ("<numer> na razie bez wjazdu.") lub Jazda na Sz ("<numer> jazda odbędzie się na sygnał zastępczy.").

Przycisk Jazda na Sz służy do poinformowania składu o zamierzanej jeździe na sygnał zastępczy ("<numer> jazda odbędzie się na sygnał zastępczy."). Gdy skład znajdzie się w odpowiedniej odległości od semafora lub będzie gotowy do odjazdu, zgłosi możliwość podania sygnału zastępczego ("<posterunek> można podawać sygnał zastępczy dla <numer>.").

W przypadku wyprawiania pociągu na tor lewy należy poinformować o tym maszynistę przy pomocy przycisku Jazda torem lewym ("<numer> jazda torem lewym do <posterunek>."), przy czym kierunek wyjazdu wybierany jest z listy rozwijanej nad przyciskami radiotelefonogramów.

2.4.2.4. Przekazywanie poleceń drogą radiową

Aby polecić kontynuację jazdy po awaryjnym zatrzymaniu lub po podyktowaniu rozkazu pisemnego, należy użyć przycisku Nakaz jazdy ("<numer> można jechać."). Polecenie to jest odpowiednikiem polecenia Rd1 "Nakaz jazdy" z menu kontekstowego składu.

UWAGA!
Po użyciu przycisku Nakaz jazdy w odniesieniu do składu znajdującego się w obrębie stacji, kierunek jazdy zostanie wybrany na podstawie ułożenia drogi przebiegu lub umiejscowienia pojazdu trakcyjnego w składzie - należy uważać aby omyłkowo nie został wyprawiony w niewłaściwym kierunku.

Aby polecić jazdę manewrową, należy użyć przycisku Do mnie ("<numer> jazda do mnie.") dla jazdy w kierunku budynku nastawni lub Ode mnie ("<numer> jazda ode mnie.") dla jazdy w kierunku przeciwnym. Polecenia te są odpowiednikami poleceń Rm1 "Do mnie" oraz Rm2 "Ode mnie" z menu kontekstowego składu.

UWAGA!
Kierunek jazdy po użyciu przycisku Do mnie lub Ode mnie określany jest na podstawie położenia budynku nastawni względem składu (po otrzymaniu polecenia "jazda do mnie" skład ruszy w kierunku budynku nastawni, a po otrzymaniu polecenia "jazda ode mnie" w kierunku przeciwnym).

Aby polecić jazdę manewrową za sygnał zabraniający na sygnalizatorze przytorowym, należy użyć przycisku Manewr za S1/Ms1... i wprowadzić nazwę sygnalizatora (bez dodatkowych oznaczeń, takich jak "1/2", "m") do otwartego okna dialogowego ("<numer> zezwalam na manewr za sygnał zabraniający na sygnalizatorze <sygn.>."). Polecenie to jest odpowiednikiem polecenia Manewr za S1/Ms1... z menu kontekstowego składu.

Aby polecić jazdę manewrową za wskaźnik W5, należy użyć przycisku Manewr za W5 ("<numer> zezwalam na manewr za wskaźnik W5."). Polecenie to jest odpowiednikiem polecenia Manewr za W5 z menu kontekstowego składu (uwaga: w większości przypadków zezwolenie takie należy podać w rozkazie pisemnym "S" - zakładka Podgląd sytuacji w terenie - rozdz. 2.2.6.2.).

Użycie przycisku Stój nakazuje zatrzymanie składu ("<numer> stój."). Polecenie to jest odpowiednikiem poleceń D2 "Stój" lub Rm4 "Stój" z menu kontekstowego składu.

Użycie przycisku Odwołaj polecenia ("<numer> odwołuję polecenia.") powoduje unieważnienie wydanego wcześniej zezwolenia na jazdę manewrową za sygnał zabraniający lub wskaźnik W5, a także rozkazów pisemnych. Polecenie to jest odpowiednikiem polecenia Odwołaj polecenia z menu kontekstowego składu.

2.4.2.5. Dyktowanie rozkazów pisemnych

Dyktowanie rozkazów pisemnych przy pomocy urządzeń radiołączności pociągowej odbywa się z wykorzystaniem takich samych formularzy, jakie używane są przy doręczaniu rozkazów pisemnych poleceniami z menu kontekstowego składu (zakładka Podgląd sytuacji w terenie - rozdz. 2.2.6.).

Użycie jednego z przycisków Rozkaz pisemny "O"..., Rozkaz pisemny "S"... lub Rozkaz pisemny "N"... powoduje wysłanie radiotelefonogramu informującego o zamiarze dyktowania rozkazu pisemnego ("<numer> będziemy dyktować rozkaz pisemny «O» / «S» / «N»..."). Po chwili skład poinformuje o gotowości do przyjęcia rozkazu ("<posterunek> można dyktować rozkaz dla <numer>."). Powtórne użycie przycisku rozkazu pisemnego spowoduje otwarcie formularza służącego do wprowadzenia treści rozkazu. Po wysłaniu rozkazu jego treść zostaje zapisana w oknie rozmowy, a po chwili skład potwierdza otrzymanie rozkazu powtarzając jego treść. Podyktowane rozkazy są archiwizowane i dostępne do podglądu analogicznie jak rozkazy doręczne przy pomocy polecenia z menu kontekstowego składu.

2.4.2.6. Wykaz radiotelefonogramów używanych przez użytkownika

W tabl. 2.4.8. przedstawiono wykaz radiotelefonogramów, jakie użyte mogą być przez użytkownika w rozmowie prowadzonej przez urządzenia radiołączności pociągowej. W nawiasach ostrokątnych podano informacje zmienne, ustalane automatycznie lub wprowadzane do pola numer a także do pól w dodatkowych oknach dialogowych (np. przy jeździe manewrowej za sygnalizator wskazujący sygnał "Stój").

Tabl. 2.4.8. Wykaz radiotelefonogramów używanych przez użytkownika
opis przyciskuwzór radiotelefonogramu
Przyjąłem"Przyjąłem."
Wywołaj"<numer> do <posterunek>."
Słychać dobrze"<numer> słychać dobrze."
Na razie bez wjazdu"<numer> na razie bez wjazdu."
Wjazd podany"<numer> wjazd podany."
Jazda torem lewym"<numer> jazda torem lewym do <posterunek>."
Jazda na Sz"<numer> jazda odbędzie się na sygnał zastępczy na tor <tor> z powodu <powód>."
Nakaz jazdy"<numer> można jechać."
Rozkaz "O"..."<numer> będziemy dyktować rozkaz pisemny «O»." / "<treść rozkazu>"
Rozkaz "S"..."<numer> będziemy dyktować rozkaz pisemny «S»." / "<treść rozkazu>"
Rozkaz "N"..."<numer> będziemy dyktować rozkaz pisemny «N»." / "<treść rozkazu>"
Manewr za S1/Ms1..."<numer> zezwalam na manewr za sygnał zabraniający na sygnalizatorze <sygn.>."
Manewr za W5"<numer> zezwalam na manewr za wskaźnik W5."
Do mnie"<numer> jazda do mnie."
Ode mnie"<numer> jazda ode mnie."
Stój"<numer> stój."
Odwołaj polecenia"<numer> odwołuję polecenia."

2.4.2.7. Wykaz radiotelefonogramów używanych przez obsadę pojazdów trakcyjnych

W tabl. 2.4.9. przedstawiono wykaz radiotelefonogramów, jakie użyte mogą być tylko przez obsadę pojazdów trakcyjnych. Związane są one głównie z przekazywaniem poleceń i informacji, a także ze zgłaszaniem nieprawidłowości. W nawiasach kwadratowych podano fragmenty radiotelefonogramów występujące opcjonalnie.

Tabl. 2.4.9. Wykaz radiotelefonogramów używanych przez obsadę pojazdów trakcyjnych
wzór radiotelefonogramuprzyczyna użyciapostępowanie użytkownika
"Zgłasza się <numer>." **Wywołanie składu przez użytkownika.-
"Przyjąłem."Potwierdzenie odbioru radiotelefonogramu.-
"<posterunek>, <numer> zgłasza się do próby łączności." **Zmiana kanału radiowego przy zbliżaniu się z określonego kierunku, wymagająca próby łączności.Należy odpowiedzieć na próbę łączności.
"<posterunek>, proszę o wjazd dla <numer>." **Zbliżanie się do semafora wjazdowego wskazującego sygnał "Stój".Należy przygotować przebieg wjazdowy lub poinformować o aktualnej sytuacji.
"<posterunek>, co z wjazdem dla <numer>?" **Długotrwałe oczekiwanie na wyświetlenie sygnału zezwalającego na semaforze wjazdowym.Należy przygotować przebieg wjazdowy lub poinformować o aktualnej sytuacji.
"<posterunek> można podawać sygnał zastępczy dla <numer>."Zgłoszenie możliwości podania sygnału zastępczego po uprzednim otrzymaniu informacji o zamierzanej jeździe na taki sygnał.Po uprzednim upewnieniu się o poprawnym przygotowaniu drogi przebiegu można podać sygnał zastępczy.
"<posterunek> można dyktować rozkaz dla <numer>."Zgłoszenie możliwości podyktowania rozkazu pisemnego po uprzednim otrzymaniu informacji o zamiarze podyktowania rozkazu pisemnego.Można podyktować rozkaz pisemny.
"Przyjąłem, <treść>."Powtórzenie treści podyktowanego rozkazu.-
"<posterunek> do <numer>, wpuściłeś mnie na tor bez sieci trakcyjnej!"Wjazd pojazdu z napędem elektrycznym na odcinek bez sieci trakcyjnej.Należy ustalić przyczynę sytuacji i wycofać skład przy użyciu lokomotywy o napędzie nieelektrycznym.
"<posterunek> do <numer>, doszło do wykolejenia!" **Wykolejenie składu.W programie nie została przewidziana możliwość wkolejenia składu - należy rozpocząć symulację od początku lub wczytać wcześniej zapisany stan.
"<posterunek> do <numer>, skład zatrzymany sygnałem ALARM! Czekam na dyspozycje."Zatrzymanie składu sygnałem "ALARM".Należy ustalić sytuację i po upewnieniu się o braku niebezpieczeństwa przygotować i polecić dalszą jazdę.
"<posterunek> do <numer>, tarcza / powtarzacz / semafor <sygn.> ciemny."Minięcie lub zbliżanie się do sygnalizatora nieoświetlonego.Należy sprawdzić stan sygnalizatora i w razie potrzeby wezwać służby utrzymania (okno Usterki - rozdz. 2.7.1.).
"<posterunek> do <numer>, sygnał na semaforze wygasł." **Zmiana sygnału na semaforze z sygnału zezwalającego na sygnał "Stój".Należy ustalić przyczynę wygaśnięcia sygnału zezwalającego i w razie potrzeby ponownie wyświetlić sygnał zezwalający, wyświetlić sygnał zastępczy lub podyktować rozkaz pisemny.
"<posterunek> do <numer>, mam problemy techniczne [nie mogę dalej jechać]." **Defekt pojazdu trakcyjnego.Należy ustalić sytuację i w razie potrzeby wezwać zastępczy pojazd trakcyjny (rozdz. 2.5.4.1.). Jeżeli defekt nastąpił na torze szlakowym, może okazać się konieczne zamknięcie tego toru.
"<numer> odjazd." / "<numer> gotów do odjazdu."Gotowość do odjazdu zgłoszona maszyniście przez kierownika pociągu - radiotelefonogram nieistotny dla użytkownika, jednak może spełniać funkcję dodatkowej informacji o sytuacji ruchowej.-

** Wzory tych radiotelefonogramów wybierane są w sposób losowy i mogą różnić się od podanych w tabeli.