2.3. Pulpit nastawczy

2.3.1. Przeznaczenie i zasady obsługi pulpitu nastawczego

Do obsługi stacyjnych urządzeń srk służy pulpit nastawczy kostkowy. Wyposażony jest on w lampki kontrolne informujące o sytuacji ruchowej i stanie urządzeń srk oraz w przyciski przeznaczone do przestawiania zwrotnic i wykolejnic, nastawiania przebiegów, obsługi blokad liniowych i innych urządzeń. Na rys. 2.3.1. przedstawiono przykładowy pulpit nastawczy wraz z opisem zastosowanych na nim elementów.


Rys. 2.3.1. Przykładowy pulpit nastawczy
1 - przyciski nastawcze zwrotnic i wykolejnic, 2 - przyciski pomocnicze do przestawiania zwrotnic i wykolejnic przy uszkodzeniu obwodu torowego, 3 - przyciski kasowania rozprucia zwrotnic i wykolejnic, 4 - przyciski sygnałowe pociągowe, 5 - przyciski sygnałowe manewrowe, 6 - przyciski sygnałów zastępczych, 7 - przyciski doraźnego zwolnienia przebiegów pociągowych, 8 - przyciski doraźnego zwolnienia przebiegów manewrowych, 9 - przyciski półsamoczynnej blokady liniowej typu C, 10 - przyciski półsamoczynnej blokady liniowej typu Eap, 11 - przyciski doraźne półsamoczynnej blokady liniowej typu C, 12 - przyciski doraźne półsamoczynnej blokady liniowej typu Eap, 13 - przyciski pomocnicze SKP, 14 - przyciski samoczynnej blokady liniowej typu Eac, 15 - przyciski jazd po torach lewych, 16 - przycisk włączenia lokalnego nastawiania zwrotnicy/wykolejnicy, 17 - przyciski włączenia i odłączenia napięcia nastawczego, 18 - lampka kontrolna odłączenia napięcia nastawczego, 19 - lampka kontrolna pracy przetwornicy blokowej, 20 - przycisk wyłączenia dzwonka sygnalizacji rozprucia, 21 - amperomierz prądu nastawczego, 22 - woltomierz baterii kontrolnej, 23 - przełącznik jasności oświetlenia pulpitu

Na pulpicie przedstawiony jest plan schematyczny układu torowego ze szczelinami świetlnymi informującymi o położeniach zwrotnic i wykolejnic, zajętości odcinków, nastawionych przebiegach itp. (tabl. 2.3.1.). Tory boczne, niewyposażone w urządzenia kontroli niezajętości oraz zwrotnice bez napędów elektrycznych (przestawiane ręcznie w zakładce Podgląd sytuacji w terenie - rozdz. 2.2.2.) nie posiadają szczelin świetlnych. Podkreślenie symbolu toru oznacza jego zelektryfikowanie.

Tabl. 2.3.1. Odwzorowanie układu torowego na pulpicie nastawczym - podstawowe symbole i wskazania
symbolopissymbolopis
tor bez urządzeń kontroli niezajętości, niezelektryfikowanyzwrotnica bez napędu (przestawiana ręcznie)
tor bez urządzeń kontroli niezajętości, zelektryfikowanyzwrotnica w położeniu "+"
tor z urządzeniami kontroli niezajętości, zelektryfikowany, wolnyzwrotnica w położeniu "-"
utwierdzenie przebiegupołożenie pośrednie lub usterka
odcinek zajętyrozprucie zwrotnicy

W górnej części pulpitu umieszczany jest zespół przełączników i wskaźników, do których należą najczęściej:

  • przełącznik Dzień/Noc, służący do regulacji jasności świecenia szczelin świetlnych,
  • przełącznik Przetw. I/Przetw. II, służący do włączania rezerwowej przetwornicy blokad półsamoczynnych,
  • lampka kontrolna pracy przetwornicy blokowej blokad półsamoczynnych,
  • amperomierz prądu nastawczego (względnie lampka kontrolna przepływu prądu nastawczego),
  • woltomierz napięcia nastawczego (względnie lampka kontrolna załączenia/odłączenia napięcia nastawczego),
  • woltomierz baterii kontrolnej.

Liczba, rodzaj i układ przełączników/wskaźników na pulpitach poszczególnych posterunków ruchu może być różny.

Pulpit nastawczy wyposażony jest w przyciski dwupołożeniowe wciskane, dwupołożeniowe wyciągane, trójpołożeniowe wciskane i wyciągane oraz przyciski stabilne (pozostające po obsłużeniu w jednym z dwóch położeń). Przyciski odpowiadające za funkcje doraźne są plombowane lub wyposażone w liczniki użyć.

UWAGA!
Ze względu na nietypową konstrukcję, plombowanie i konieczność dwuręcznej obsługi niektórych przycisków stosowanych w technice srk przyjęto w programie następujące zasady ich obsługi:
  • Aby wcisnąć przycisk, należy nacisnąć na niego lewym klawiszem myszy.
  • Aby wyciągnąć przycisk, należy nacisnąć na niego prawym klawiszem myszy.
  • Dla poprawnego zadziałania urządzeń należy po wciśnięciu (wyciągnięciu) przycisku przytrzymać go w zmienionym położeniu ok. 2 sekundy (nie dotyczy to przycisków stabilnych).
  • W celu obsłużenia dwóch przycisków jednocześnie należy wcisnąć (wyciągnąć) pierwszy przycisk, puścić klawisz myszy trzymając klawisz Shift, a następnie wcisnąć (wyciągnąć) drugi przycisk - w tym czasie pierwszy pozostanie przytrzymany.
  • Aby zerwać plombę, należy wcisnąć (wyciągnąć) przycisk trzymając klawisz Ctrl.

Znaczenie kolorów przycisków:

Dla niektórych posterunków kolory poszczególnych przycisków mogą różnić się od podanych wyżej.

2.3.2. Obsługa urządzeń stacyjnych

2.3.2.1. Obsługa urządzeń stacyjnych typu E

2.3.2.1.1. Przestawianie zwrotnic i wykolejnic

Zwrotnice i wykolejnice odwzorowane są na pulpicie w postaci rozgałęziających się linii, obok których znajduje się czarny przycisk nastawczy (rys. 2.3.2.). Niektóre pary zwrotnic lub zwrotnice i wykolejnice posiadają wspólne przyciski (napędy sprzężone). Rozjazdy krzyżowe funkcjonalnie odpowiadają dwóm rozjazdom zwyczajnym odwróconym do siebie iglicami - każda para zwrotnic rozjazdu obsługiwana jest niezależnie.


Rys. 2.3.2. Szczeliny i przyciski zwrotnicy oraz wykolejnicy

Każda zwrotnica i wykolejnica posiada dwa położenia: zasadnicze, oznaczane znakiem "+" oraz zmienione, oznaczane znakiem "-". Aktualne położenie pokazywane jest świeceniem żółtej szczeliny kontrolnej (w przypadku wykolejnic - świecenie szczeliny w linii toru oznacza otwarcie wykolejnicy, świecenie szczeliny ułożonej ukośnie - zamknięcie wykolejnicy). Nieświecenie żadnej ze szczelin oznacza położenie pośrednie lub usterkę. Podświetlenie szczelin zwrotnicy na czerwono oznacza zajęcie jej odcinka przez tabor, podświetlenie szczelin na biało - utwierdzenie w przebiegu.

W celu przestawienia zwrotnicy/wykolejnicy do położenia "+" należy wcisnąć przycisk nastawczy, a w celu przestawienia jej do położenia "-" - wyciągnąć przycisk nastawczy. Przycisk należy trzymać do czasu rozpoczęcia pracy napędu, co objawia się wychyleniem wskazówki amperomierza prądu nastawczego lub zapaleniem lampki kontrolnej przepływu prądu nastawczego. Zbyt szybkie puszczenie przycisku może skutkować utratą kontroli położenia (szczelina kontrolna zgaśnie) i brakiem rozpoczęcia pracy napędu - wówczas należy ponownie wcisnąć (wyciągnąć) przycisk nastawczy.

2.3.2.1.2. Sterowanie lokalne zwrotnic i wykolejnic

Niektóre zwrotnice i wykolejnice mogą zostać przekazane do sterowania lokalnego przy pomocy nastawnika lokalnego, umieszczonego przy napędzie (w symulatorze - przy pomocy menu kontekstowego w zakładce Podgląd sytuacji w terenie - rozdz. 2.2.2.). Aby przekazać zwrotnicę/wykolejnicę do sterowania lokalnego, należy wcisnąć stabilny żółty przycisk Lx (gdzie x - numer danej zwrotnicy/wykolejnicy). Przekazanie do sterowania lokalnego wymagać może ustawienia wybranych zwrotnic/wykolejnic w położenia chroniące pozostałą część stacji przed zbiegnięciem taboru z rejonu, w którym prowadzone będą manewry (zwrotnice/wykolejnice te zostaną zamknięte w położeniach ochronnych).

Przekazanie zwrotnicy/wykolejnicy do sterowania lokalnego sygnalizowane jest zaświeceniem białej lampki kontrolnej przy przycisku Lx - w takim stanie przestawianie jej z pulpitu nastawczego jest niemożliwe. Przestawianie zwrotnicy/wykolejnicy przy pomocy nastawnika lokalnego nie jest uzależnione od jej niezajętości. Aby przywrócić sterowanie z pulpitu nastawczego, należy wyciągnąć przycisk Lx - lampka kontrolna przy przycisku zgaśnie i uchylone zostanie zamknięcie zwrotnic/wykolejnic ochronnych.

2.3.2.1.3. Obsługa zwrotnic i wykolejnic w sytuacjach awaryjnych

Jeżeli odcinek izolowany zwrotnicy/wykolejnicy wykazuje zajętość pomimo braku taboru, oznacza to jego usterkę - w takim przypadku w celu przestawienia zwrotnicy/wykolejnicy należy jednocześnie z obsłużeniem przycisku nastawczego wyciągnąć plombowany przycisk pJz danej zwrotnicy/wykolejnicy, który wyłącza zależność od niezajętości odcinka izolowanego.

Rozprucie zwrotnicy, polegające na przestawieniu iglic kołami taboru podczas jazdy z kierunku innego niż kierunku, dla którego nastawiona jest zwrotnica, sygnalizowane jest miganiem szczelin zwrotnicy na czerwono, oraz opcjonalnie dzwonieniem dzwonka i świeceniem czerwonej lampki kontrolnej przy przycisku Kr danej zwrotnicy, o ile taka występuje. Rozprucie zliczone może być grupowym licznikiem. Sygnalizacja rozprucia może pojawić się podczas przejazdu taboru, bez rzeczywistego rozprucia zwrotnicy, a także dla wykolejnic.

W przypadku rozprucia rzeczywistego tabor należy usunąć ze zwrotnicy w kierunku "z ostrza". Aby wyłączyć sygnalizację rozprucia, należy wyciągnąć plombowany przycisk Kr danej zwrotnicy/wykolejnicy oraz doprowadzić zwrotnicę/wykolejnicę do krańcowego położenia obsługując jej przycisk nastawczy lub przy pomocy korby. Aby wyłączyć jedynie dzwonek sygnalizacji rozprucia, należy wyciągnąć stabilny przycisk DzKr (po wyłączeniu sygnalizacji rozprucia przyciskiem Kr należy doprowadzić przycisk DzKr do stanu zasadniczego poprzez jego wciśnięcie).

Po rozpruciu zwrotnicy (przez tabor lub przy samej sygnalizacji rozprucia) obok nazwy zwrotnicy na liście w oknie Usterki pojawi się czerwony opis rozprucie - informuje on, że zwrotnica musi zostać sprawdzona przez upoważnionego pracownika, co odbywa się na zasadzie podobnej do usuwania usterek (okno Usterki - rozdz. 2.7.) - do tego czasu rozprutą zwrotnicę biorącą udział w przebiegach pociągowych należy zabezpieczać na miejscu przy pomocy zamka/spony iglicowej (polecenia Załóż zamek/sponę i Zdejmij zamek/sponę wybierane z menu kontekstowego zwrotnicy w zakładce Podgląd sytuacji w terenie - rozdz. 2.2.2.).

Pod pulpitem nastawczym, w prawej dolnej części zakładki znajdują się przyciski oN oraz wN, służące do odłączania i włączania napięcia nastawczego, którym zasilane są napędy zwrotnic i wykolejnic (w rzeczywistości przyciski takie znajdują się na tablicy kontrolnej, nieodwzorowanej w programie), opcjonalnie do odłączania i włączania napięcia nastawczego służyć mogą przyciski na pulpicie nastawczym. Odłączenie napięcia nastawczego może być stosowne jako zabezpieczenie przed przestawieniem zwrotnicy podczas jazdy na sygnał zastępczy. Odłączenie napięcia nastawczego sygnalizowane jest świeceniem na pulpicie lampki kontrolnej oN lub wskazaniem woltomierza napięcia nastawczego.

Aby odłączyć napięcie konkretnej zwrotnicy/wykolejnicy, należy wyłączyć jej bezpiecznik nastawczy - w tym celu należy otworzyć okno Usterki (polecenie Usterki... z menu Narzędzia - rozdz. 2.7.), wybrać z listy Napędy zwrotnicowe/Wk nazwę zwrotnicy/wykolejnicy i kliknąć przycisk Wył. - wyłączenie bezpiecznika nastawczego sygnalizowane jest pojawieniem się napisu bezp. n. obok nazwy zwrotnicy/wykolejnicy na liście, a ponowne jego włączenie odbywa się przez naciśnięcie przycisku Wł.

Jeżeli wskutek usterki niemożliwe jest przestawienie zwrotnicy/wykolejnicy przy pomocy przycisku nastawczego, należy przestawić ją przy pomocy korby (polecenie Korbowanie plus/Korbowanie minus wybrane z menu kontekstowego zwrotnicy lub wykolejnicy w zakładce Podgląd sytuacji w terenie - rozdz. 2.2.2.). Na czas korbowania należy wyłączyć napięcie nastawcze lub bezpiecznik nastawczy danej zwrotnicy/wykolejnicy. Po przestawieniu przy pomocy korby należy wcisnąć (wyciągnąć) przycisk nastawczy celem doprowadzenia przekaźników do właściwego stanu (w przeciwnym razie nie zaświeci się szczelina kontrolna położenia).

Jeżeli podczas przestawiania zwrotnicy pobór prądu nastawczego trwa zbyt długo, należy natychmiast obsłużyć przycisk nastawczy dla przestawienia zwrotnicy do położenia pierwotnego. Dalsze próby przestawiania zwrotnicy są niedozwolone do czasu usunięcia przeszkody (okno Usterki - rozdz. 2.7.).

2.3.2.1.4. Nastawianie i rozwiązywanie przebiegów pociągowych

Rys. 2.3.3. Powtarzacze i przyciski semafora z tarczą ostrzegawczą oraz semafora z sygnałami manewrowymi

W celu wyświetlenia na semaforze sygnału zezwalającego na jazdę pociągową z równoczesnym utwierdzeniem przebiegu należy wcisnąć zielony przycisk sygnałowy tego semafora (rys. 2.3.3.). Wyświetlenie sygnału uzależnione może być od:

  • właściwego ustawienia zwrotnic w drodze przebiegu,
  • właściwego ustawienia zwrotnic i wykolejnic ochronnych (zabezpieczających drogę przebiegu przed najechaniem taboru z bocznych torów),
  • właściwego ustawienia zwrotnic w drodze ochronnej (część drogi przebiegu za semaforem końcowym o długości 50 m lub 100 m, która powinna być wolna na wypadek niedokładnego zatrzymania pociągu),
  • niezajętości odcinków izolowanych znajdujących się w drodze przebiegu,
  • utwierdzenia przebiegów sprzecznych,
  • dla wyjazdu - właściwego stanu blokady liniowej (ustawiony kierunek, szlak wolny - rozdz. 2.3.3.),
  • dla wjazdu lub wyjazdu z/na tor lewy szlaku dwutorowego - obsłużenia przycisku NP (niewłaściwy przyjazd) lub NO (niewłaściwy odjazd) danego toru (rozdz. 2.3.2.1.7.),
  • zamknięcia przejazdów kolejowo-drogowych, znajdujących się w drodze przebiegu (o ile występują uzależnione w przebiegach przejazdy kolejowo-drogowe).
UWAGA!
Przy wyprawianiu pociągu na szlak, na którym znajdują się posterunki dróżników przejazdowych, należy pamiętać o telefonicznym powiadomieniu ich o odjeździe pociągu (zakładka Urządzenia łączności - rozdz. 2.4.1.3.2.) - zamknięcie przejazdów obsługiwanych przez dróżników przejazdowych na szlaku z reguły nie jest kontrolowane w przebiegach.

Jeżeli wszystkie warunki będą spełnione, szczeliny wzdłuż drogi przebiegu na pulpicie podświetlą się na biało, a na semaforze ukaże się właściwy sygnał zależnie od ułożenia drogi przebiegu i sygnału na następnym semaforze, o czym poinformuje zielone światło kontrolne na powtarzaczu semafora na pulpicie. Nastawianie sygnałów na tarczach ostrzegawczych i sygnalizatorach powtarzających odbywa się samoczynnie.

Sygnały zezwalające na jazdę pociągową na semaforach, a także uprzedzające o nich sygnały na tarczach ostrzegawczych i sygnalizatorach powtarzających pokazywane są na pulpicie nastawczym jako jedno zielone światło kontrolne, niezależnie od rzeczywistego obrazu sygnałowego.

Po minięciu semafora przez pociąg sygnał na semaforze samoczynnie zmieni się na sygnał "Stój", a po zjechaniu pociągu za ostatni odcinek w drodze przebiegu nastąpi zwolnienie utwierdzenia przebiegu - białe szczeliny wygasną. Jeżeli przebieg podzielony jest na sekcje, zwalnianie ich utwierdzenia następować będzie kolejno wraz z opuszczaniem odcinków sekcji przez pociąg.

Aby ręcznie ustawić na semaforze sygnał "Stój", należy wyciągnąć przycisk sygnałowy - nastąpi wówczas wygaszenie sygnału zezwalającego, ale przebieg pozostanie utwierdzony.

Aby ręcznie zwolnić utwierdzenie przebiegu w przypadku usterki lub rezygnacji z jazdy, należy wyciągnąć plombowany przycisk zwalniający zx (gdzie x - nazwa danego semafora) - nastąpi wówczas wygaszenie sygnału zezwalającego (o ile nie został wygaszony wcześniej) i natychmiastowe zwolnienie utwierdzenia przebiegu. Jeżeli przebieg podzielony jest na sekcje, do ręcznego zwalniania ich utwierdzenia służą przyciski zxI, zxII, zxIII itd. (gdzie x - nazwa danego semafora lub grupy semaforów, ewentualnie nazwa zwrotnicy utwierdzanej w sekcji - wówczas nie są stosowane liczby rzymskie). Obok przycisków zwalniających mogą znajdować się dodatkowe białe lampki kontrolne, informujące o stanie utwierdzenia poszczególnych przebiegów (sekcji).

Brak świecenia któregokolwiek światła kontrolnego powtarzacza oznacza usterkę sygnalizatora lub pulpitu (okno Usterki - rozdz. 2.7.).

2.3.2.1.5. Nastawianie i rozwiązywanie przebiegów manewrowych

Rys. 2.3.4. Powtarzacz i przyciski tarczy manewrowej

W celu wyświetlenia na semaforze lub tarczy manewrowej sygnału zezwalającego na jazdę manewrową z równoczesnym utwierdzeniem przebiegu należy wcisnąć biały przycisk sygnałowy tego semafora lub tarczy manewrowej (rys. 2.3.4.). Wyświetlenie sygnału uzależnione może być od:

  • właściwego ustawienia zwrotnic i wykolejnic w drodze przebiegu,
  • niezajętości odcinków izolowanych znajdujących się w drodze przebiegu, z wyjątkiem odcinka izolowanego toru na który odbywa się jazda,
  • utwierdzenia przebiegów sprzecznych.

Jeżeli wszystkie warunki będą spełnione, szczeliny wzdłuż drogi przebiegu na pulpicie podświetlą się na biało, a na semaforze (tarczy manewrowej) ukaże się sygnał zezwalający na jazdę manewrową, o czym poinformuje białe światło kontrolne na powtarzaczu semafora (tarczy manewrowej) na pulpicie.

Po minięciu semafora (tarczy manewrowej) w całości przez manewrujący skład i zwolnieniu pierwszego odcinka w drodze przebiegu sygnał na semaforze (tarczy manewrowej) samoczynnie zmieni się na sygnał "Stój" ("Jazda manewrowa zabroniona"), a po zjechaniu składu za ostatni odcinek w drodze przebiegu nastąpi zwolnienie utwierdzenia przebiegu - białe szczeliny wygasną.

Ręczne ustawienie na semaforze (tarczy manewrowej) sygnału "Stój" ("Jazda manewrowa zabroniona") oraz ręczne zwolnienie utwierdzenia przebiegu manewrowego odbywa się tak samo jak w przypadku przebiegów pociągowych, przy czym przyciski zwalniające dla przebiegów manewrowych są przyciskami nieplombowanymi z licznikami wspólnymi dla grupy przycisków. Przyciski zwalniające dla przebiegów manewrowych od semaforów oznaczane są zxm (gdzie x - nazwa danego semafora), a dla przebiegów manewrowych od tarcz manewrowych - ztmx (gdzie x - numer tarczy manewrowej). Obok przycisków zwalniających mogą znajdować się dodatkowe białe lampki kontrolne, informujące o stanie utwierdzenia poszczególnych przebiegów.

Brak świecenia któregokolwiek światła kontrolnego powtarzacza oznacza usterkę sygnalizatora lub pulpitu (okno Usterki - rozdz. 2.7.).

2.3.2.1.6. Jazda na sygnał zastępczy

Sygnał zastępczy używany jest w przypadku usterki lub innej wyjątkowej sytuacji uniemożliwiającej wyświetlenie normalnego sygnału zezwalającego na jazdę pociągową. Sygnał zastępczy ma postać pulsującego białego światła i zezwala na jazdę obok semafora wskazującego sygnał "Stój", sygnał wątpliwy lub semafora nieoświetlonego. Jest to sygnał nieuzależniony od stanu innych urządzeń - całą odpowiedzialność za prawidłowe przygotowanie drogi przebiegu bierze na siebie wówczas dyżurny ruchu.

Przed wyświetleniem sygnału zastępczego należy zabezpieczyć drogę przebiegu wyłączając napięcie nastawcze, wyłączając bezpieczniki nastawcze przejeżdżanych zwrotnic oraz zwrotnic i wykolejnic ochronnych lub zakładając kapturki ochronne na ich przyciski. Jeżeli to możliwe, można utwierdzić drogę przebiegu poprzez wyświetlenie i wygaszenie sygnałów manewrowych na kolejnych tarczach manewrowych lub semaforach wzdłuż drogi przebiegu.

UWAGA!
Przed wyświetleniem sygnału zastępczego dla wjazdu/wyjazdu na szlak z blokadą półsamoczynną należy pamiętać o awaryjnej obsłudze tej blokady przy pomocy przycisków dPo lub dKo (rozdz. 2.3.3.).

UWAGA!
Przed wyświetleniem sygnału zastępczego dla wjazdu/wyjazdu z/na tor lewy szlaku dwutorowego należy pamiętać o obsłudze przycisków NO lub NP (rozdz. 2.3.2.1.7.) - brak obsłużenia przycisku NO dla wyjazdu spowoduje niewyświetlenie wskaźnika W24.

Aby wyświetlić sygnał zastępczy na danym semaforze, należy wyciągnąć przycisk Sz tego semafora. Użycie przycisku zostanie zarejestrowane przez licznik. Sygnał zastępczy wyświetlany będzie przez czas ok. 90 sekund, po czym samoczynnie wygaśnie. Aby wygasić sygnał zastępczy wcześniej, należy wcisnąć przycisk Sz.

2.3.2.1.7. Jazda po torze lewym szlaku dwutorowego (NO, NP)

Tory szlaków dwutorowych wyposażone są w urządzenia służące do rejestrowania jazd w kierunku przeciwnym do zasadniczego, a także ręcznego wyświetlania wskaźnika W24 wraz z sygnałem zastępczym. Przed wyświetleniem sygnału należy obsłużyć odpowiedni przycisk, którego użycie rejestrowane jest licznikiem (rys. 2.3.5.).


Rys. 2.3.5. Przyciski i lampki kontrolne NO, NP

W przypadku wyjazdu na tor lewy szlaku dwutorowego należy wcisnąć czerwony przycisk NO (niewłaściwy odjazd) - obok przycisku zaświeca się biała trójkątna lampka kontrolna, co oznacza że można wyświetlić sygnał zezwalający lub sygnał zastępczy dla wyjazdu na dany tor. Po wyświetleniu sygnału zezwalającego lampka kontrolna zgaśnie, a po wyświetleniu sygnału zastępczego będzie świecić do czasu wygaszenia sygnału zastępczego. Wyciągnięcie przycisku NO przed wyświetleniem sygnału odwołuje jego działanie.

W przypadku wjazdu z toru lewego szlaku dwutorowego należy wyciągnąć stabilny przycisk NP (niewłaściwy przyjazd) - obok przycisku zaświeca się biała trójkątna lampka kontrolna, co oznacza że można wyświetlić sygnał zezwalający lub sygnał zastępczy dla wjazdu z danego toru. Ponieważ przycisk NP jest stabilny, po jego wykorzystaniu należy zwolnić go naciskając na niego lewym klawiszem myszy - lampka kontrolna zgaśnie.

2.3.3. Obsługa blokad liniowych

Blokady liniowe są urządzeniami przeznaczonymi do zabezpieczania ruchu na szlakach poprzez wykluczenie wyjazdu pociągu na zajęty tor szlakowy lub wyjazdu dwóch pociągów na jeden tor szlakowy z przeciwnych kierunków. Stan blokad liniowych pokazywany jest na pulpicie nastawczym przy pomocy lampek kontrolnych lub strzałek kierunkowych, a ich obsługa dokonywana jest przy pomocy przycisków o kolorze czerwonym (przyciski doraźne - kolor czarny).

2.3.3.1. Obsługa półsamoczynnej blokady liniowej typu C


Rys. 2.3.11. Przykładowy układ lampek kontrolnych i przycisków półsamoczynnej blokady liniowej typu C (blokada dwukierunkowa z posterunkiem Skp) oraz powtarzacz semafora wjazdowego

Blokada liniowa typu C występuje jako blokada jednokierunkowa lub dwukierunkowa. Działanie blokady opiera się na parach współpracujących ze sobą bloków liniowych: jednej parze bloków Po/Ko (początkowy i końcowy) dla każdego kierunku ruchu (dla blokady jednokierunkowej - jedna para na tor) oraz - dla blokady dwukierunkowej - parze bloków Poz (pozwolenia). Jeden z bloków w parze jest zawsze zablokowany, a drugi - odblokowany. Zablokowanie odblokowanego bloku, dokonywane przyciskiem na pulpicie nastawczym powoduje odblokowanie współpracującego z nim bloku na sąsiednim posterunku. Podczas blokowania i odblokowywania bloki zasilane są prądem przemiennym z przetwornicy blokowej, której działanie sygnalizowane jest zaświeceniem białej lampki kontrolnej (na posterunku, na którym trwa blokowanie). Zmiana stanu bloków sygnalizowana jest dzwonkiem.

Bloki Poz służą do określenia, który z posterunków może wyprawić pociąg na szlak. Bloki Po i Ko uniemożliwiają wyjazd następnego pociągu do czasu przybycia poprzedniego pociągu do sąsiedniego posterunku. Zablokowanie bloku Po jest potwierdzeniem wyjazdu pociągu na szlak, zablokowanie bloku Ko - potwierdzeniem wjazdu pociągu na posterunek. Stan każdego z bloków na danym posterunku sygnalizowany jest lampkami kontrolnymi na pulpicie nastawczym (rys. 2.3.11.). Sposób sygnalizacji stanu blokady w kolejnych fazach jej pracy przedstawiono w tabl. 2.3.11.

Tabl. 2.3.11. Sygnalizacja stanu półsamoczynnej blokady liniowej typu C (blokada dwukierunkowa z posterunkiem Skp)
stacja Astacja Bstan blokady
szlak wolny (na obu stacjach bloki Po odblokowane a bloki Ko zablokowane), pozwolenie na stacji A (na stacji A blok Poz odblokowany, na stacji B blok Poz zablokowany)
wyświetlono sygnał zezwalający na semaforze wyjazdowym na stacji A
zablokowano blok Po na stacji A (obsłużono przycisk Po na stacji A), blok Ko na stacji B odblokowany - szlak zajęty
stwierdzony wjazd pociągu na stację B przez urządzenia blokady
stwierdzony wjazd pociągu na stację B przez posterunek Skp - blokada gotowa do zwolnienia
zablokowano blok Ko na stacji B (obsłużono przycisk Ko na stacji B), blok Po na stacji A odblokowany, szlak wolny - blokada powróciła do stanu wyjściowego
zablokowano blok Poz na stacji A (obsłużono przycisk Poz na stacji A), blok Poz na stacji B odblokowany, pozwolenie na stacji B
2.3.3.1.1. Wyprawienie pociągu

Wyświetlenie sygnału zezwalającego na semaforze wyjazdowym jest możliwe, gdy bloki Poz oraz Po są odblokowane (ich lampki kontrolne świecą na biało) oraz wygaszona jest czerwona lampka kontrolna Pwl (przeciwwtórność liniowa).

Równocześnie z wyświetleniem sygnału zezwalającego zaświeca się czerwona lampka kontrolna Pwl, co oznacza zakaz wyjazdu kolejnego pociągu na szlak. Po wygaszeniu sygnału na semaforze należy wcisnąć i puścić przycisk Po w celu zablokowania bloku Po - lampka kontrolna bloku Po zmieni kolor na czerwony, a także zgaśnie czerwona lampka kontrolna Pwl. Na sąsiednim posterunku odblokowany zostanie blok Ko.

Gdy pociąg dojedzie do sąsiedniego posterunku i zwolni szlak, personel ruchu sąsiedniego posterunku zablokuje u siebie blok Ko, co spowoduje odblokowanie bloku Po na posterunku który wyprawił pociąg - jego lampka kontrolna zmieni kolor na biały i blokada powróci do stanu wyjściowego.

2.3.3.1.2. Przyjazd pociągu

Po wyprawieniu pociągu z sąsiedniego posterunku jego personel ruchu blokuje blok Po, co powoduje odblokowanie bloku Ko na posterunku który ma przyjąć pociąg - lampka kontrolna tego bloku zmienia kolor na czerwony.

Po wjeździe pociągu na posterunek zaświeca się biała lampka kontrolna przy przycisku Ko, co oznacza stwierdzenie wjazdu pociągu przez urządzenia blokady. Jeżeli występuje uzależnienie blokady od posterunku Skp, zaświeca się biała lampka kontrolna przy przycisku pmSKP, co oznacza stwierdzenie wjazdu pociągu z sygnałami końca pociągu przez personel posterunku Skp. Wciśnięcie i puszczenie przycisku Ko powoduje zablokowanie bloku Ko - lampka kontrolna bloku Ko zmienia kolor na biały, a blokada powraca do stanu wyjściowego.

2.3.3.1.3. Zmiana kierunku ruchu

W przypadku blokady dwukierunkowej wyprawienie pociągu możliwe jest pod warunkiem odblokowania bloku Poz. Aby blok Poz został odblokowany przez sąsiedni posterunek, należy telefonicznie zażądać pozwolenia na wyprawienie pociągu (zakładka Urządzenia łączności - rozdz. 2.4.1.2.1.1.).

Aby możliwe było wyprawienie pociągu przez sąsiedni posterunek, należy zablokować blok Poz poprzez wciśnięcie i puszczenie przycisku Poz - wówczas lampka kontrolna tego bloku zmienia kolor na czerwony. Zmiana stanu bloku Poz dokonywana jest po telefonicznym porozumieniu się dyżurnych ruchu obu posterunków (zakładka Urządzenia łączności - rozdz. 2.4.1.2.1.1.).

2.3.3.1.4. Obsługa blokady liniowej typu C w sytuacjach awaryjnych

W przypadku wyjazdu pociągu na szlak na sygnał zastępczy lub rozkaz pisemny dla prawidłowego działania blokady konieczne jest obsłużenie przycisku doraźnego dPo z licznikiem - jego wyciągnięcie powoduje zaświecenie czerwonej lampki kontrolnej Pwl i umożliwienie zablokowania bloku Po. Użycie przycisku dPo wymaga wprowadzenia na szlaku telefonicznego zapowiadania pociągów (zakładka Urządzenia łączności - rozdz. 2.4.1.2.4.).

Przed wjazdem pociągu na sygnał zastępczy lub rozkaz pisemny dla prawidłowego działania blokady konieczne jest obsłużenie przycisku doraźnego dKo z licznikiem - jego wyciągnięcie powoduje zaświecenie znajdującej się przy nim białej lampki kontrolnej i umożliwia prawidłowe zadziałanie blokady podczas wjazdu pociągu (w przeciwnym razie nie zaświeci się biała lampka kontrolna przy przycisku Ko i nie będzie możliwe zablokowanie bloku Ko).

Jeżeli nie nastąpi zaświecenie białej lampki kontrolnej przy przycisku pmSKP, blok Ko może zostać zablokowany poprzez obsłużenie przycisku Ko przy jednoczesnym wciśnięciu przycisku pmSKP, co zarejestrowane zostanie licznikiem. Wyciągnięcie przycisku pmSKP powoduje zgaszenie białej lampki kontrolnej przy tym przycisku w sytuacji gdy nie ma potrzeby wykorzystania stwierdzenia wjazdu przez posterunek Skp. W przypadku nieprawidłowego działania stwierdzania wjazdu pociągu z sygnałami końca pociągu przez posterunek Skp (np. wskutek usterki blokady liniowej) należy wprowadzić telefoniczne zgłaszanie wjazdu pociągów z sygnałami końca pociągu (zakładka Urządzenia łączności - rozdz. 2.4.1.4.3.).

2.3.3.1.5. Obsługa blokady liniowej typu C z posterunkiem odstępowym

Obsługa blokady liniowej typu C z posterunkiem odstępowym jest analogiczna, jak przy braku takiego posterunku, przy czym pary bloków Po/Ko występują dla każdego odstępu blokowego, a para bloków Poz łączy posterunki zapowiadawcze na końcach szlaku. Wyprawienie kolejnego pociągu możliwe jest po przejeździe poprzedniego pociągu przez posterunek odstępowy i zablokowaniu bloku Po (odblokowaniu bloku Ko) przez personel tego posterunku.

2.3.3.2. Obsługa półsamoczynnej blokady liniowej typu Eap


Rys. 2.3.12. Przykładowy układ lampek kontrolnych i przycisków półsamoczynnej blokady liniowej typu Eap (z posterunkiem Skp) oraz powtarzacz semafora wjazdowego

Blokada typu Eap jest dwukierunkową blokadą półsamoczynną, której rozwiązania oparte zostały na konstrukcji blokady samoczynnej typu Eac. Blokada zasadniczo znajduje się w stanie neutralnym i może być włączona dla wybranego kierunku ruchu. Włączenie blokady odbywa się na zasadzie żądania i dania pozwolenia, a zablokowanie następuje samoczynnie po wyjeździe pociągu. Zwolnienie blokady dokonywane jest tak samo jak w przypadku blokady typu C. Stan blokady sygnalizowany jest na pulpicie przy pomocy strzałek kierunkowych. W stanie zasadniczym wszystkie lampki kontrolne i strzałki kierunkowe są wygaszone (rys. 2.3.12.). Sposób sygnalizacji stanu blokady w kolejnych fazach jej pracy przedstawiono w tabl. 2.3.12.

Tabl. 2.3.12. Sygnalizacja stanu półsamoczynnej blokady liniowej typu Eap (z posterunkiem Skp)
stacja Astacja Bstan blokady
blokada w stanie neutralnym
żądanie pozwolenia ze stacji A (obsłużono przycisk Wbl na stacji A)
danie pozwolenia ze stacji B (obsłużono przycisk Poz na stacji B), ustawiony kierunek od stacji A do stacji B
wyświetlono sygnał zezwalający na semaforze wyjazdowym na stacji A
sygnał na semaforze wyjazdowym na stacji A zmieniony na "Stój", pociąg na szlaku
stwierdzony wjazd pociągu na stację B przez urządzenia blokady
stwierdzony wjazd pociągu na stację B przez posterunek Skp - blokada gotowa do zwolnienia
zwalnianie blokady ze stacji B (obsłużono przycisk Ko na stacji B)
2.3.3.2.1. Żądanie pozwolenia i wyprawienie pociągu

Aby wyprawić pociąg, należy włączyć blokadę, co inicjowane jest przyciskiem Wbl (włączenie blokady). Jego wciśnięcie powoduje zaświecenie strzałki kierunkowej "odjazd" na własnym posterunku oraz "przyjazd" na sąsiednim posterunku światłem białym migowym oraz włączenie dzwonka na sąsiednim posterunku, co oznacza żądanie pozwolenia na wyprawienie pociągu. Po daniu pozwolenia przez sąsiedni posterunek strzałki kierunkowe przechodzą w światło białe ciągłe. Przed włączeniem blokady na torze o ruchu dwukierunkowym należy telefonicznie zażądać pozwolenia na wyprawienie pociągu (zakładka Urządzenia łączności - rozdz. 2.4.1.2.1.1.).

Równocześnie z wyświetleniem sygnału zezwalającego zaświeca się czerwona lampka kontrolna Pwl, a po jego wygaszeniu strzałka kierunkowa "odjazd" przechodzi w światło czerwone ciągłe.

Gdy pociąg dojedzie do sąsiedniego posterunku i zwolni szlak, personel ruchu sąsiedniego posterunku zainicjuje zwalnianie blokady - sygnalizowane jest to dzwonkiem oraz miganiem na biało strzałki kierunkowej "odjazd". Po chwili dzwonek przestaje dzwonić, a strzałka kierunkowa gaśnie - blokada powraca do stanu wyjściowego.

2.3.3.2.2. Danie pozwolenia i przyjazd pociągu

Żądanie pozwolenia przez sąsiedni posterunek sygnalizowane jest miganiem na biało strzałki kierunkowej "przyjazd" oraz dzwonieniem dzwonka. Danie pozwolenia odbywa się poprzez wciśnięcie przycisku Poz - strzałka kierunkowa przechodzi w światło białe ciągłe, a dzwonek przestaje dzwonić. Włączenie blokady na torze o ruchu dwukierunkowym dokonywane jest po telefonicznym porozumieniu się dyżurnych ruchu obu posterunków (zakładka Urządzenia łączności - rozdz. 2.4.1.2.1.1.).

Po wyświetleniu sygnału na semaforze wyjazdowym na sąsiednim posterunku strzałka kierunkowa "przyjazd" zaczyna migać na czerwono, a po jego wygaszeniu - przechodzi w światło czerwone ciągłe.

Po wjeździe pociągu na posterunek zaświeca się biała lampka kontrolna przy przycisku Ko, co oznacza stwierdzenie wjazdu pociągu przez urządzenia blokady. Jeżeli występuje uzależnienie blokady od posterunku Skp, zaświeca się biała lampka kontrolna przy przycisku pmSKP, co oznacza stwierdzenie wjazdu pociągu z sygnałami końca pociągu przez personel posterunku Skp. Wciśnięcie przycisku Ko powoduje zainicjowanie zwalniania blokady, co sygnalizowane jest dzwonkiem oraz miganiem na biało strzałki kierunkowej "przyjazd". Po chwili dzwonek przestaje dzwonić, a strzałka kierunkowa gaśnie - blokada powraca do stanu wyjściowego.

2.3.3.2.3. Obsługa blokady liniowej typu Eap w sytuacjach awaryjnych

W przypadku wyjazdu pociągu na szlak na sygnał zastępczy lub rozkaz pisemny dla prawidłowego działania blokady konieczne jest obsłużenie przycisku doraźnego dPo z licznikiem - jego wyciągnięcie powoduje zablokowanie blokady (światło białe ciągłe strzałki kierunkowej "odjazd" przechodzi w światło czerwone ciągłe). Użycie przycisku dPo wymaga wprowadzenia na szlaku telefonicznego zapowiadania pociągów (zakładka Urządzenia łączności - rozdz. 2.4.1.2.4.).

Przed wjazdem pociągu na sygnał zastępczy lub rozkaz pisemny dla prawidłowego działania blokady konieczne jest obsłużenie przycisku doraźnego dKo z licznikiem - jego wyciągnięcie powoduje zaświecenie znajdującej się przy nim białej lampki kontrolnej i umożliwia prawidłowe zadziałanie blokady podczas wjazdu pociągu (w przeciwnym razie nie zaświeci się biała lampka kontrolna przy przycisku Ko i nie będzie możliwe zwolnienie blokady).

Jeżeli nie nastąpi zaświecenie białej lampki kontrolnej przy przycisku pmSKP, blokada może zostać zwolniona poprzez obsłużenie przycisku Ko przy jednoczesnym wciśnięciu przycisku pmSKP, co zarejestrowane zostanie licznikiem. Wyciągnięcie przycisku pmSKP powoduje zgaszenie białej lampki kontrolnej przy tym przycisku w sytuacji gdy nie ma potrzeby wykorzystania stwierdzenia wjazdu przez posterunek Skp. W przypadku nieprawidłowego działania stwierdzania wjazdu pociągu z sygnałami końca pociągu przez posterunek Skp (np. wskutek usterki blokady liniowej) należy wprowadzić telefoniczne zgłaszanie wjazdu pociągów z sygnałami końca pociągu (zakładka Urządzenia łączności - rozdz. 2.4.1.4.3.).

W przypadku rezygnacji z jazdy po włączeniu blokady, ale przed wyświetleniem sygnału zezwalającego na semaforze wyjazdowym, istnieje możliwość odwołania jej włączenia - w tym celu należy kolejno wyciągnąć przyciski Wbl na posterunku który włączył blokadę i na posterunku który dał pozwolenie. Strzałki kierunkowe na obu posterunkach zaczynają migać białym światłem, dzwoni dzwonek, po czym strzałki gasną i blokada powraca do stanu neutralnego.

Wyciągnięcie przycisku Wbl przed otrzymaniem pozwolenia spowoduje odwołanie żądania pozwolenia i powrót blokady do stanu neutralnego.

2.3.3.2.4. Obsługa blokady liniowej typu Eap z posterunkiem odstępowym

Obsługa blokady liniowej typu Eap z posterunkiem odstępowym jest analogiczna, jak przy braku takiego posterunku. W przypadku potrzeby wyprawienia kolejnego pociągu, gdy drugi odstęp blokady jest zajęty, obsłużenie przycisku Wbl spowoduje włączenie kierunku blokady bez udziału drugiego posterunku zapowiadawczego. Po zwolnieniu odstępu blokowego po wjeździe pociągu na posterunek zapowiadawczy, gdy kolejny pociąg jest na szlaku lub włączony został dla niego kierunek blokady, blokada na zwalnianym odstępie nie powróci do stanu neutralnego, ale przejdzie do stanu ustawionego kierunku ruchu. W przypadku rezygnacji z jazdy, po wyciągnięciu przycisku Wbl zwolnione zostaną oba odstępy, lub - w przypadku, gdy drugi odstęp jest zajęty przez poprzedni pociąg - pierwszy odstęp za posterunkiem rezygnującym z wyprawienia pociągu.

2.3.3.3. Obsługa samoczynnej blokady liniowej typu Eac


Rys. 2.3.13. Przykładowy układ lampek kontrolnych i przycisków samoczynnej blokady liniowej typu Eac (z trzema odstępami blokowymi) oraz powtarzacz semafora wjazdowego

Blokada typu Eac jest dwukierunkową blokadą samoczynną. Szlak podzielony jest na odstępy blokowe osłonięte semaforami odstępowymi, na których sygnały wyświetlane są samoczynnie na podstawie zajętości odcinków. Wyjazd na szlak uzależniony jest od ustawionego kierunku ruchu oraz niezajętości pierwszego odstępu blokowego. Stan blokady sygnalizowany jest na pulpicie przy pomocy strzałek kierunkowych i szczelin kontrolnych zajętości odstępów blokowych (rys. 2.3.13.). Sposób sygnalizacji stanu blokady w kolejnych fazach jej pracy przedstawiono w tabl. 2.3.13.

Tabl. 2.3.13. Sygnalizacja stanu samoczynnej blokady liniowej typu Eac
stacja Astacja Bstan blokady
ustawiony kierunek od stacji A do stacji B, szlak wolny
ustawiony kierunek od stacji A do stacji B, wyprawiono pociąg ze stacji A, odcinek it10 zajęty
zwalnianie blokady zainicjowane ze stacji B (obsłużono przycisk Zwbl na stacji B)
blokada w stanie neutralnym
żądanie pozwolenia ze stacji B (obsłużono przycisk Wbl na stacji B)
danie pozwolenia ze stacji A (obsłużono przycisk Pzk na stacji A), ustawianie kierunku
ustawiony kierunek od stacji B do stacji A, obsłużono przycisk STOP na stacji B - szlak zamknięty
odcinek it10 wykazuje zajętość, awaryjna zmiana kierunku zainicjowana ze stacji B (obsłużono przycisk A na stacji B, nie pokazany na rysunku)
2.3.3.3.1. Prowadzenie ruchu pociągów

Zasadniczo prowadzenie ruchu pociągów po szlaku z blokadą Eac nie wymaga obsługi tej blokady. Sygnał zezwalający na wyjazd wyświetlony może zostać gdy pierwszy odstęp blokowy jest wolny i ustawiony jest właściwy kierunek blokady. Po przejeździe pociągu i zwolnieniu odstępu blokowego można ponownie wyprawić pociąg. O odjeździe pociągów należy telefonicznie informować sąsiedni posterunek zapowiadawczy (zakładka Urządzenia łączności - rozdz. 2.4.1.2.2.2.).

2.3.3.3.2. Zmiana kierunku ruchu

W przypadku konieczności zmiany kierunku ruchu na torze szlakowym możliwe jest zwolnienie blokady i włączenie jej dla przeciwnego kierunku ruchu. Zwalnianie i włączanie kierunku ruchu możliwe jest pod warunkiem niezajętości wszystkich odstępów blokowych.

W celu zwolnienia kierunku blokady należy wyciągnąć przycisk Zwbl (zwolnienie blokady) na posterunku, na którym ustawiony jest kierunek "przyjazd" - strzałka kierunkowa "przyjazd" na tym posterunku zaczyna migać na biało, a następnie zaczynają migać szczeliny kontrolne odcinków torowych, co oznacza doprowadzenie urządzeń na posterunkach odstępowych do stanu neutralnego (wygaszenie semaforów odstępowych, z wyjątkiem ostatnich semaforów przed semaforami wjazdowymi). Na sąsiednim posterunku zaczyna migać na biało strzałka kierunkowa "odjazd". Po zakończeniu procesu zwalniania strzałki kierunkowe na obu posterunkach gasną.

W celu włączenia kierunku blokady należy wcisnąć przycisk Wbl (włączenie blokady) na posterunku, który ma wyprawić pociąg - strzałka kierunkowa "odjazd" na tym posterunku zaczyna migać na biało, a po chwili zaświeca się światłem białym migowym strzałka kierunkowa "przyjazd" na sąsiednim posterunku, sygnalizując żądanie pozwolenia. Następnie należy wcisnąć przycisk Pzk (przycisk zmiany kierunku) na posterunku, który ma przyjąć pociąg - po chwili szczeliny kontrolne odcinków torowych zaświecają się światłem białym ciągłym (włączone zostają sygnały na semaforach odstępowych), a strzałki kierunkowe na obu posterunkach przechodzą w światło białe ciągłe, co oznacza możliwość wyprawienia pociągu.

Podczas prowadzenia ruchu w kierunku przeciwnym do zasadniczego kierunku ruchu na danym torze szlakowym należy pamiętać o obsłudze przycisków NO oraz NP (rozdz. 2.3.2.1.7.).

2.3.3.3.3. Obsługa blokady liniowej typu Eac w sytuacjach awaryjnych

Jeżeli blokada wyposażona jest w przyciski STOP, w przypadku zamknięcia toru szlakowego (zakładka Urządzenia łączności - rozdz. 2.4.1.2.6.), na posterunku który aktualnie ma pozwolenie możliwe jest pomocnicze zamknięcie wyjazdów na ten tor poprzez wciśnięcie przycisku STOP, co sygnalizowane jest zaświeceniem strzałki kierunkowej "odjazd" kolorem czerwonym ciągłym. Odwołanie zamknięcia toru odbywa się przez wciśnięcie przycisku Wbl - strzałka kierunkowa "odjazd" zaświeca się kolorem białym ciągłym i ponownie możliwe staje się wyprawienie pociągu. Użycie przycisku STOP nie wpływa na stan urządzeń blokady na drugim posterunku.

W przypadku uszkodzenia odcinka torowego i wykazywania zajętości odstępu pomimo braku pociągu na szlaku zwolnienie blokady i włączenie jej dla przeciwnego kierunku ruchu normalnym sposobem jest niemożliwe.

Jeżeli blokada wyposażona jest w układ awaryjnej zmiany kierunku, na posterunku, który aktualnie ma pozwolenie można w takiej sytuacji wyciągnąć plombowany przycisk A (awaryjna zmiana kierunku) - powoduje to natychmiastową zmianę kierunku ruchu bez przechodzenia w stan neutralny, niezależnie od stanu zajętości odstępów blokowych. Awaryjna zmiana kierunku sygnalizowana jest miganiem na czerwono strzałek kierunkowych zgodnych z nowym kierunkiem ruchu, a na posterunku otrzymującym pozwolenie dodatkowo dzwoni dzwonek. Po zakończeniu zmiany kierunku ruchu, na posterunku, który oddał pozwolenie, strzałka kierunkowa przechodzi w światło białe ciągłe, a na sąsiednim posterunku strzałka kierunkowa przechodzi w światło czerwone ciągłe, podobnie jak po obsłużeniu przycisku STOP - aby możliwe było wyprawienie pociągu, należy wcisnąć przycisk Wbl - wówczas strzałka kierunkowa przechodzi w światło białe ciągłe.

Jeżeli blokada nie została wyposażona w układ awaryjnej zmiany kierunku, zmiana kierunku ruchu w przypadku uszkodzenia odcinka torowego jest niemożliwa i prowadzenie ruchu w przeciwnym kierunku musi odbywać się na podstawie telefonicznego zapowiadania pociągów (zakładka Urządzenia łączności - rozdz. 2.4.1.2.4.) z unieważnieniem wskazań semaforów sbl (zakładka Podgląd sytuacji w terenie - rozdz. 2.2.6.2.).

2.3.4. Tabliczki ostrzegawcze i kapturki ochronne

W programie możliwe jest umieszczanie na pulpicie nastawczym tabliczek ostrzegawczych (rys. 2.3.21.), tabliczek z własnym opisem oraz nakładanie kapturków ochronnych na przyciski, zapobiegających niezamierzonemu ich użyciu (np. w celu zamknięcia uszkodzonej zwrotnicy, której nie można przestawiać czy też zamknięcia zwrotnicy kierującej na zamknięty tor w położeniu chroniącym ten tor).


Rys. 2.3.21. Przykładowe tabliczki ostrzegawcze

Aby umieścić na pulpicie nastawczym tabliczkę ostrzegawczą lub tabliczkę z własnym opisem, należy kliknąć prawym przyciskiem myszy w miejsce gdzie ma znajdować się środek tabliczki, wybrać z otwartego menu polecenie Dodaj tabliczkę, a następnie wybrać rodzaj tabliczki lub wybrać polecenie własny opis... i wprowadzić opis. Dostępne są następujące tabliczki ostrzegawcze:

  • "Tor zajęty"
  • "Tor zamknięty"
  • "Telefoniczne zapowiadanie"
  • "Pojazd pomocniczy"
  • "Czyściciel w rozjazdach"
  • "Trakcja elektryczna zabroniona"
  • "Rogatka uszkodzona"
  • "Sprawdź czy tor masz wolny"
  • "Sprawdź czy rogatka jest zamknięta"

W przypadku tabliczek z własnym opisem istnieje możliwość przesuwania ich po pulpicie przy użyciu lewego przycisku myszy. Przesunięcie tabliczki poza pulpit nastawczy spowoduje jej usunięcie.

Aby założyć kapturek ochronny na przycisk, należy kliknąć na przycisk prawym klawiszem myszy trzymając wciśnięty klawisz k, a następnie wybrać z otwartego menu kontekstowego polecenie Nałóż kapturek (uwaga: niewciśnięcie klawisza k spowoduje wyciągnięcie przycisku).

UWAGA!
Umieszczenie na pulpicie nastawczym dużej liczby tabliczek ostrzegawczych i kapturków ochronnych spowodować może brak płynności w pracy programu.

Aby usunąć tabliczkę ostrzegawczą lub kapturek ochronny, należy kliknąć na tabliczkę/kapturek prawym klawiszem myszy i z otwartego menu kontekstowego wybrać polecenie Usuń tabliczkę/kapturek.